Giriş

Devlet yardımı yada daha net olarak – yasaklamaları ve olası muafiyetleri- AB anlaşmasının 86 -88. maddelerinde düzenlenmiştir. Kural olarak, AB’de devlet yardımı yasaktır. Fakat sektörel yada bölgesel devlet yardımına izin veren bir takım muafiyetler bulunmaktadır.

86[43]. madde pazardaki bir grup işletme için istisnai durumları ve devlet yardımalrını düzenlemektedir:

“1. Kamu teşebbüsleri ve Üye devletlerin özel yada inhisari haklar verdikleri işletmeler söz konusu olduğunda, Üye devletler bu anlaşmada yer alan özellikle de 12, ve 81- 89. maddelerde belirtilen kurallara karşı her hangi bir önlem yasalaştıramaz yada zorla sürdüremez.

2. Genel sermaya payı hizmeti ile görevlendirilmiş yada mali tekel özelliği olan işletmeler bu anlaşmada yer alan kurallara özellikle de rekabetle ilgili olanlara uymalıdır. Çünkü bu tarz kuralların uygulanması yasal olarak yada onlara verilen belirli görevlerdeki performanslarını engellemez. Ticaretin geliştirilmesi Topluluğun zararına olacak ölçüde etkilenmemelidir.

3. Komsiyon bu maddenin hükümlerinin uygulamasını sağlamalıdır ve eğer gerekirse üye ülkelere uygun direktif ve kararları yöneltmelidir.

86. Madde Üye devletlere diğer Pazar katılımcılarına göre daha fazla ayrıcalığa sahip olacak ve karşılığında genel bir ekonomik önemi olan hizmetler verilecek bir takım işletmeleri belirlemelerine izin verir. Aynı zamanda böyle özelleştirilmiş pozisyonlar AB anlaşmasını ihlal edemez. Her biri ayrı ayrı olarak, ayrıcalıklar tekelci hizmetlerle dengelenmelidir. Ölçülülük ve pazarın ortak kârı dikkate alınmalıdır.

Bu maddeye göre bir işletme, kâr yada yasal statüsünün varlığına rağmen ekonomik yada ticari faaliyetlerde bulunan her hangi bir kişi yada kuruluştur. Bir takım ECJ kararları bunu kanıtlar[44].

Bu sektörle ilgili kamu hizmetleri arasında posta servisi, telokümünasyon, enerji kaynakları ve ulaşım vardır. Komisyon’un faaliyetlerinin amaçlarından biri bu sektörlerde de rekabete ve ayrıca daha düşük fiyatlar ve daha iyi hizmet veren diğer Pazar katılımcılarının ortaya çıkmasına imkan sağlayacak bir ortam yaratmaktır. Örneğin bir şehirde eski bir postacının Belçika posta servisinden daha düşük fiyata hizmet sunduğu ve böylece Belçika posthane servisi tekel kanununu ihlal ettiği Corbeau[45] davasına bakalım. ECJ, posta servisi 86. maddeye uygun olmasına rağmen 86, ve 82. maddelerin bütünlüğünü ihlal ettiğinden posta servisiyle rekabetin reddine karar verdi. Bu nedenle, rekabetin varlığı ile birlikte tekel hizmetlerinin ulaşılabilirliği de güven altına alınmalıdır.

Verilen hizmetlerin sıkıntı olmadan yapılabilmesini garanti etmek için, devlet işletmelerinin iki çözümü vardır. İlk olarak, pazardaki özel servisler için bir tekel pozisyonu yaratmak mümkündür. Bu metot, çoğunlukla işletme tarafından sağlanan hizmet zaten pazarda bir tekele sahipse ve pazarda rekabet fırsatları yaratmak zor olacaksa kullanılır. İkinci olarak, ülkenin tekel hizmetlerini yapmakla görevlendirdiği işletmenin rekabet durumunda kaybettikleri karşılanır. Bu nedenle, hizmet ekonomik olarak etkili olmayan bölgelerde mevcuttur. İkinci tazminat metodu hem ortak pazarın gelişmesi için daha çok arzu edilir hem de rekabet normlarına daha uygundur. Çünkü devlet sağlanan hizmet yada ücretten memnun değilse hizmet sağlayıcısını değiştirebilir. Çünkü işletmeler bu hizmeti sunmaktadır. Bu durum ilk olayda uygulamada imkansızdır. Çünkü o durumda ülkenin hiç şansı yoktur ve tekelci işletme ayrıcalıklı durumdadır, pazarı yada müşteri menfatini dikkate almaz.

--------------------------------------------