Amsterdam Antlaşmasının Sonraki Durum

2000 yılında AB politikacıları insanların desteği olmadan AB‘nin geleceği olmayacağı düşüncesine ulaştıklarında, sonunda AB Üye Devletleri liderleri tarafından Roma‘da imzalanan ve tüm Avrupa için tek bir anayasanın kabulünü öngören bir Anlaşma metninin ortaya çıktığı tartışma sürecinde yer almayı kabul ettiler. Şüphesiz ki, anayasa metni tamamen mükemmel değildir. Aynısı demokrasi için de geçerlidir. Resmi olarak, Avrupa için tek bir Anayasa oluşturan ama hiç yürürlüğe girmeyen Antlaşma 29 Ekim 2004 tarihinde imzalandı. Mayıs ve Haziran 2005 yılındaki referandumlarla Fransa ve Hollanda‘nın Anayasal Antlaşmayı redetmesiyle diğer Üye Devletler Anayasal Antlaşmanın onay süreçlerini askıya aldılar.

Anayasal Antlaşma, her ne kadar dış politika, güvenlik ve savunma alanlarında özel prosedürleri devam ettirmekteyse de, 3 "sütun"u birleştirmektedir. Birliğin tarihi boyunca Antlaşmaların gözden geçirilişinde ilk defa şeffaf 'Konvansiyon metodu' Anayasal Antlaşma metninin oluşturulmasında kullanılmış olup, bu metin daha sonra hukümetlerarası Konferans çerçevesinde Üye Devletler tarafından tartışma konusu olmuştur. Temmuz 2003 yılında bir metin ortaya çıkaran Konvansiyon, tartışma içinde ana paydaşları biraraya getirmiştir: devlet temsilcileri (15 Üye Devlet ve 13 aday ülke), ulusal parlemento temsilcileri AP ve Komisyon, Bölgesel Komite gözlemcileri ve Ekonomik ve Sosyal Komite ve Avrupa sosyal ortakları temsilcileri ve Avrupa Ombudsmanı.

Anayasal Anlaşma AB Üye Devletlerinin üçte ikisi tarafından onaylanmıştır. Ancak, 2005 yılında Fransa ve Hollanda‘da AB Anayasası için yapılmış olan ve red ile neticelenen referandumların ardından, onay süreci askıya alınmıştır. Ancak, AB, Üye Devlet Liderleri tarafından yeni bir antlaşma bünyesinde onaylanmak üzere Anayasanın ana unsurlarını kurtarmanın yollarını aramaktadır. Anayasal Antlaşma üzerindeki değişiklikler Üye Devletlerarasında çok sayıda anlaşmanın gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bazı değişiklikler, ancak, örneğin nitelikli çoğunluk oylama alanının genişletilmesi gibi, Avrupa Konseyinin çok sayıda kararı ile gerçekleşebilir. Birlikten ayrılmak için yeni bir madde Üye Devletlerin üyelikten ayrılmasına olanak sağlayacaktır. Anayasal Antlaşma 4 bölümden oluşmaktadır: Bölüm I: amaçların tanımı, güçler, karar verme süreçleri ve Birliğin kurumları. Bölüm II: Temel haklar şartı. Bölüm III: Politikalar ve mevcut antlaşma hükümlerini birleştiren faaliyetler Bölüm IV: Anayasanın gözden geçirilmesini ve kabulüne yönelik prosedürleri kapsayan Nihai Hükümler. Anayasa AB de kullanılan kanuni enstrümanları basitleştirmektedir. Şu anda 15 olarak kullanılan enstrüman sayısı 6 ya düşürülecektir. Bunlar: hukuk ve çerçeve hukuk kuralları(düzenleyici kurallar), tüzükler ve kararlar (uygulayıcı kurallar), tavsiyeler ve görüşler ( bağlayıcı olmayan fiiler).