AB Antlaşması: Maastricht

AB Antlaşması Maastricht (Hollanda)‘de 7 Şubat 1992 tarihinde imzalandı ve 1 Kasım 1993 tarihinde de yürürlüğe girdi. Maastricht Antlaşması ile AET; AT olarak isimlendirildi. Bu Antlaşma 3 Topluluğun Üye Devletlerini kapsayan AB’ni yarattı. Antlaşma, Topluluğun kuruluş anlaşmalarında değişiklikler yaratmak suretiyle 2.inci ve 3.üncü sütunları ve AB yurttaşlığı kurumunu yarattı. Üye Devletlerin hükümetleri arasında, örneğin savunma, adli ve içişleri alanlarında olmak üzere, yeni işbirliği modelleri de yaratıldı. Maastrict Antlaşması ile Topluluğun mevcut sistemine söz konusu devletlerarası işbirliği eklenerek politik ve ekonomik olan yeni üç sütun yaratılmış oldu, yani; - AB.

Esas amaç açık olarak ekonomik iken Topluluk Maastricht Antlaşmasıyla bunun da ötesine geçerek- ortak pazarın yaratılması gibi- ayrıca politik amaç ve tutkularını da ön plana çıkarmış oldu. Bu bağlamda, Maastricht Antlaşması 5 ana hedefe karşılık vermektedir: 1) kurumların demokratik meşruluğunu güçlendirmek; 2) kurumların etkinliğini arttırmak; 3) ekonomik ve parasal birliği kurmak 4) Topluluk sosyal boyutunu geliştirmek 5) ortak bir dış ve güvenlik politikası oluşturmak. Avrupa Tek Senedinin ardından Maastricht Antlaşması da AP’nin rolünü genişletmiştir. İşbirliği prosedürü ve onay prosedürünün kapsamı yeni alanlara genişlemiştir. Bunun yanısıra, Antlaşma, Konsey ile bağlantılı olarak AP‘nın kanunları onaylamasını sağlayan yeni bir ortak karar prosedürü yaratmaktadır. Bu prosedür anlaşmaya varmalarını teminen parlamento ve Konsey arasında güçlü bağların oluşması keyfiyetini gerektirmektedir. Bunun yanında, Antlaşma, Parlamentoyu Komisyonu onaylamak sürecine dahil etmiştir. Avrupa entegrasyonu içerisinde Avrupa’daki politik partilerin rolleri de ortaya çıkmıştır. Partiler bir Avrupa bilincinin oluşumuna ve Avrupalıların politik isteklerinin belirtilmesine katkıda bulunmaktadır. Komisyonun görev süresi AP‘ninkiyle uyumlu olması açısından 4 yıldan 5 yıla uzatılmıştır.

AB üyeliğini arzulayan herhangi bir ülke Avrupa Birliği Antlaşmasının 49 uncu maddesinde yer alan şartlar ve 6(1) maddesinde belirtilen prensipleri yerine getirmekle mükelleftir. Bu konudaki kriterler 1993 Kopenhag Avrupa Konseyi zirvesinde oluşturulmuş ve 1995 deki Madrid Avrupa Konseyi zirvesi ile güçlendirilmiştir. AB‘ne katılım için yeni bir üye devletin karşılaması gereken 3 kriter; sırasıyla, 1) politik kriter: demokrasiyi garanti altına alan kurumların kalıcı olması, hukuk kuralları, insan hakları ve azınlık haklarına saygı ve bunların korunması. 2) ekonomik kriter: işleyen bir piyasa ekonomisinin varlığı ve Birlik içinde rekabetçi güçler ve piyasa güçleri ile başa çıkabilme kapasitesi 3) Topluluk Mevzuatının Kabulü: politik, ekonomik ve parasal birlik amaçlarının kabulü dahil olmak üzere üyelik yükümlülüklerini yerine getirebilme vasfı. Avrupa Konseyi için açık görüşmelerde karara varabilmek için politik kriter yeterlidir. Birliğe katılmak isteyen bir ülke katılım kriterini yerine getirmek durumundadır. Katılım öncesi stratejisi ve katılım müzarekeleri gerekli çerçeve ve enstrümanları sağlamaktadır.