Entegrasyon Analizine Kısa bir Bakış

Avrupa entegrasyonunun gelişimi entegrasyon aşamalarının mukayesesini yapmak suretiyle doğrusal bir biçimde geniş bir şekilde analiz edilmiştir. Aynı zamanda 1950’lerdeki fonksiyonellik teorisinden başlayarak bu aşamaları açıklamak için çok sayıda teori ortaya atılmıştır. O dönemlerde; Avrupa entegrasyonunun, politikacılar yerine uluslarüstü kurumlar tarafından teknokratik anlamda ve etkin bir biçimde yönlendirilecek, ekonomik konuları ayırıştırmak suretiyle ilerlemeye ihtiyac olduğu yönünde bir görüş hakimdi. 1950‘lerin sonu itibariyle AKÇT’dan AET ‘ye uzanan süreçte entegrasyon sürecinin gelişimini alternatif biçimde açıklayan neo – fonksiyonalist bir teori ortaya atılmıştı[1].

Bu aşamayı, daha sonra, AB uluslarüstü kurumların etkilerini ve insiyatiflerini kaybetmeye başladığı buna mukabil Üye Devletlerin ayrı olarak etkilerinin hüküm sürdüğü 1970’lerdeki devletlerarası Topluluk aşaması olarak tanımlanan dönem izlemiştir[2]. Lüksemburg’un vetosu bu eğilimi sembolize etmektedir. Neo- fonksiyonalistlerin tarışmaları neo – gerçekçilerin görüşleriyle çelişti, bunlar arasında en göze çarpan teori liberal hükümetlerarası teoridir[3]. Uluslarüstü kurumlar yerine devletlerin amaçlarına ulaşmak ve etki alanlarını korumayı arzulayan, entegrasyon süreci içerisindeki bireyler olduğu görüşü mevcuttu. Bu teoriler aynı zamanda 1980‘lerde entergrasyonu derinleştirmek ve dinamikleri yenilemek ve Maastricht Antlaşmasının imzalanmasına doğru yönelen, 1990‘ların başında imzalanan Avrupa Tek Senedi (ATS) ve hükümetlerarası konferanslarda da kullanılmıştır[4]. Aynı zamanda bu yaklaşıma muhalif olan teori neo-federalizm teorisiydi.

Şu anda uluslarüstü – hakim olan entegrasyon teorisinin temelinde yer alan hükümetlerarası bölüm – neo fonksiyonellik ve neo gerçekçilik – AB ile ilgili çoklu yasal yönetim sistemini ifade eden görüş ile çelişmektedir. Bu teori 1980‘lerden bu yana gelişme süreci içindedir[5]. Geçmişteki teorilerin aksine bu çalışma AB entegrasyonunun daha az sayıda dinamiğini açıklamakta ancak AB ‘ne daha bir politik birim gibi yaklaşmakta ve idaresini mütalaa etmektedir. Aynı zamanda analiz entegrasyon sürecini yöneten birimin Üye Devletler mi olduğu yoksa uluslarüstü kurumlar mı olduğu konusuna daha az konsantre olmaktadır. Kişileri ya da kurumları geniş kapsamlı olarak analiz etmek yerine farklı seviyelerde AB mevzuatı ve politik oluşum süreci üzerine eğilmektedir.

-----------------------------------------------------------------------------
[1] E.B.Haas, Beyond the Nations State (Stanford University Press, 1964); J.Lodge, The EC and the Challenge of the Future (Pinter, 1993), Introduction.

[2] A. Moravcsik, „Preferences and Power in the EC: A Liberal Intergovernmental Approach” (1993) 31 JCMS 473.

[3] A. Moravcsik, „Preferences and Power in the EC: A Liberal Intergovernmental Approach” (1993) 31 JCMS 473.

[4] W.Sandholtz un J.Zysman, „1992: Recasting the European Bargain” (1989) 42 World Politics 1; G.Garrett, „International Cooperation and Institutional Choice: The EC’s Internal Market” (1992) 46 International Organization 533.

[5] G.Marks, „Structural Policy and Multi-level Governance in the EC”, A.Cafruny un G.Rosenthal (red.) gr?mat? The State of the EC (Longman, New York, 1993); M.Jachtenfuchs, „Theoretical Perspectives on European Governance” (1995) 1 ELJ 115; G.Marks, L.Hooghe un K.Blank, „European Integration Since the 1980s: State centric Versus Multi-level Governance” (1996) 34 JCMS 341; K.Armstrong un S.Bulmer, The Governance of the Single European Market (Manchester, 1998).