Patent Çeşitleri

Patent, ‘patent verilmesi’ denilen ve buluşu koruma altına alan, sahibine mutlak yetkiler veren idari işlemin sonucudur[32]. Patent denildiğinde, hem idari işlem sonucu verilen belgeyi hem de buluş üzerinde sahibine ekonomik yararlanma ve başkalarının yararlanmasını men etme yetkilerini veren belge anlaşılmaktadır. Patent verilmesi buluş açısında açıklayıcı, hak açısından ise kurucu etki doğurur. Aynı zamanda patent belgesinin verilmesi belge sahibinin mal varlığında bir artış meydana getirir.

Sahibine inhisari yetkiler veren Patent değişik kriterlerden hareketle farklı şekilde tasniflendirilmektedir.

A) Ürün Patenti-Usul Patenti

Konularına göre ürün patentleri ve usul patentleri ayrımı yapılmaktadır. Usul patentinden maksat, bir ürünün veya sonucun meydana gelmesini ya da bunların meydana gelişine engel olan uygulama ve yöntemlere ilişkin buluşlara verilen patenttir[33]. Usul patenti de kendi içinde üretim usulleri ve sonuç usulleri şeklinde bir ayrıma tabi tutulmaktadır[34].

Ürün patenti ise elde edilen sonuca değil, sonucun ortaya çıkmasını sağlayan maddi varlığa yani ürüne verilen patent olarak ifade edilmektedir[35]. Başka bir deyişle, ürün patentinde buluş, bir ürün şeklinde ortaya çıkmaktadır.

B) İncelemeli Patent-İncelemesiz Patent

Patent talebinde bulunan kişinin talebine bağlı olarak yenilik incelemesi yapılarak verilen patentler incelemeli, yenilik incelemesi yapılmadan verilen patentler ise incelemesiz patent olarak nitelendirilmektedir.

C) Ek Patent

Patentlenmiş bir buluşu geliştiren veya mükemmelleştiren ve asıl patentten ayrılamayan, ondan bağımsız olarak kullanılamayan, onunla bütünlük içinde olan buluşlara verilen patent ek patent olarak ifade edilmektedir. Ek patente konu buluş, özellikle patentlenebilirlik şartlarından tekniğin bilinen durumunun aşılması, başka bir ifade ile yenilik vasfına sahip değildir. Dolayısıyla, ek patent asıl patentin ayrılmaz parçasıdır[36].

D) Gizli Patent

Milli güvenlik ya da milli savunma ihtiyaçları nedeniyle belli bir süre gizli tutulan gizlilik prosedürüne uyularak verilen ve gizli patent siciline tescil edilen patentler gizli patent olarak nitelendirilmektedir. Gizli patent sahibine, patentini ekonomik anlamda değerlendiremediğinden dolayı münasip bir ücret ödenmelidir[37].

-----------------------------------------------------------------------------
[32] TEKİNALP, Ü., s.552.

[33] AYİTER, s.44

[34] SARAÇ, Tahir, Patentten Doğan Hakka Tecavüz ve Hakkın Korunması, Ankara 2003 s.74; TEKİNALP,Ü., s.542.

[35] KARAHAN,S./SULUK,C./SARAÇ,T./NAL,T., Fikri Mülkiyet Hukukunun Esasları, Ankara 2007, s.162.

[36] TEKİNALP, Ü.,s.555; KARAHAN/SULUK/SARAÇ/NAL, s.163.