Giriş

Tüketici nosyonu hukuk biliminden türetilmiş ve ardından ekonomi içine dahil edilmiş olup, burada bir muhatap gibi ve sıklıkla mal ve hizmetlerin sunucusu tarafından üstlenilen faaliyetlerin nihai alıcısı olarak algılanır. [63] Ancak, tüketicinin ekonomik olarak tanımı tüketici koruma yasasının ihtiyaçlarına cevap verebilecek tercih edilen yasal nosyonu yansıtmamaktadır.

Tüketici nosyonunu ve tüketici hakkını belirlemeye yönelik ilk tarihi girişime 1975 Programında rastlanılmaktadır. Tüketici daha sonra “ kişisel, aile ve grup amaçlarına yönelik mal ve hizmetlerin alıcısı ve kullanıcısı” olarak tanımlanmıştır. Bu tanım, ne var ki;

“ kendisini bir tüketici olarak doğrudan ya da dolaylı olarak etkileyen toplumun kesimleri ile ilgili kişi” olarak eşzamanlı algılanan, tüketicinin sosyo – politik boyutundan bağımsız bir özellik taşımamaktadır.[64] Ancak, 1975 Programında tanımlanan beş temel tüketici hakkı tanımı ve tüketicinin bağımsız bir tanımına yönelik girişime rağmen, tüketici Tüketiciyi Koruma Yasasının bir amacı olmaktan ziyade ekonomik ilişkilerin bir öğesi olarak algılanmaktadır.

Yasanın uygulanışında tüketici tanımı tüketici koruma yasasının sınırlarını meydana getiren backgroundu oluşturmaktadır. Ancak, şu anda Topluluk hukuku, Tüketici Müktesebatı nosyonunun uygulanması konusunda bir temel teşkil etmesine rağmen, tutarlı bir tüketici tanımından yoksundur. Bu durum Topluluk hukuku ile ilgili yorumların tutarsızlığından kaynaklanmaktadır. Bunun ötesinde, bu durum tüketici kavramının tanımlanmasında uygulanan kazuistik metot ile teşvik edilmekte olup, bu nedenle tüketici nosyonu tali olarak anlaşılmakta ve belirli bir direktifin ihtiyaçları için daraltılmaktadır. Topluluk Tüketici Yasası bu nedenle bu tür bir temel tüketici yasası konusuna yönelik sistematik bir yaklaşım eksikliği ile itham edilmektedir.

Avrupa mevzuatında tüketici nosyonunun farkı/farklılaşması( differentiation ) ; yapısal sınırlı çeşitliliği tüketici direktiflerinin minimum karakteri ile güçlenen, ulusal kanunlarda yansıtılmaktadır. Kabul edilmiş uygulama metoduna göre, Üye Devletler tüketici tanımımın alanını belirleme konusunda yeterliliğe sahiptir ve böylece tüketici tanımının daha geniş ya da dar anlamdaki tanımını uygulayabilmektedir. Bu tür bir mevzuat serbestliği ile uygulamada ortaya çıkan zorluk; yürürlükteki direktiflere dayanan ulusal hukukun uygulanışı aşamasında yer alan tüketici tanımının objektif amacına yönelik yorumsal problemlere yol açar.

Tüketici hukuku bağlamında Avrupa Birliğinde uzlaşılamamış konulardan birini oluşturan tüketici kanunu nosyonlarının birleştirilmesi gereksinimi ; tüketicinin birleştirilmiş ve tutarlı bir tanımının “ Avrupa Birliği Müktesebatının alanının daha belirgin bir şekilde sınırlanması açısından ” çok önemli olarak addedildiği, Yeşil Kitap içinde belirlenen ilkeler/varsayımlar/postulates arasında da belirlenmiş ve vurgulanmıştır..[65] Bu önerme; genel olarak Topluluk bünyesinde, kendi iş veya profesyonel faaliyetlerinin alanının dışında faaliyetler üstlenen bir birey olarak sınırlayıcı bir tüketici tanımının gereksinimini ortaya koyacak şekilde kabul edilmektedir.[66]

----------------------------------------------
[63] T. Burgoine, Characteristic of consumer law, p. 297; M. A. Dauses, M. Sturm, Prawne podstawy ochrony konsumenta na wewn?trznym rynku Unii Europejskiej , KPP 1997, z. 1, p. 34 ff.

[64] Point 3 of the Programme, OJ C-92, 25.04.1975, p. 2-16 (2).

[65] COM (2006) 744 final, 08.02.2007, p. 13.

[66] As it results from the Commission Staff Working Paper. Report on the Outcome of the Public Consultation of the Greek Paper on the Review of the Consumer Acquis (p. 5) an optimal model of a consumer definition is present in the Directive 2005/29/EC.