Giriş

Avrupa Birliğinde Tüketicinin Korunması Konusunun Evrimi

( Elwira Macierzy?ska-Franaszczyk)

Giriş

Avrupa Birliğinde kanuni açıdan tüketicinin korunması konusu ilk defa Topluluğun ekonomik stratejisinin bir öğesi olarak yetmişli yıllarda ortaya atılmıştır. O tarihten bugüne tüketicinin korunması konusu ekonomik- politik bir piyasa enstrümanı şeklindeki yapısından AT Antlaşmasında kendi kaynağı mevcut ve Avrupa Birliğindeki yasal reformların bir katalisti şeklinde algılanan bağımsız bir Topluluk politikası yönünde istikrarlı bir gelişim göstermiştir. Avrupa Birliğindeki tüketici politikasının mevcut pozisyonunun önemi en iyi şekilde Gayri Safi Milli Hâsıla içinde yüzde 53’lere ulaşan tüketici ilişkileri seviyesi ile açıklanabilir ve izah edilebilir.[1]

Tüketiciler, taşıdıkları en önemli özellikleri itibariyle ilişkilerde bir ( cross- boarder ) sınır ötesi karakter ve uluslararası piyasada bir rekabet gücü oluşturmak suretiyle, Avrupa Birliği dahili piyasasında birbirini izleyen aşamaların gerçekleşmesi için gerekli itici gücü oluşturmaktadır. Dahili piyasanın tüketici boyutuna yönelik destek; “tüketicileri yetkilendirmek, refah seviyelerini yükseltmek, onları etkin olarak korumak” şeklinde uygulamaya konulan, Topluluk politikasına paralel bir engel/tehdit oluşturmaktadır.[2]

Tüketicileri dahili piyasadaki katılımcılar şeklinde tanımlayan anlayış son yıllarda önemli ölçüde değişmiştir. Tüketicileri ortak piyasa faaliyetlerinin fayda sağlayan bireyleri şeklinde konumlandıran ilk ekonomik boyut daha sonra tüketiciyi dahili piyasayı bir araya getiren ve gelişmesine de önemli derecede katkı sağlayan bir unsur olarak algılanmasına neyin yol açtığı şeklinde bir değişikliğe uğramıştır. Sonuç itibariyle, tüketiciler bir dizi farklı yasal kurallar ile korunmak suretiyle bir tüketici yasasının odağına yerleştirilmiştir. Motifleri Avrupa Birliğinin ekonomik birleşme süreci ile yakın bir ilişki içinde kalmaya devam eden, tüketicinin korunması konusu 1992 den bu yana Avrupa Birliğinin bağımsız politikaları arasında yer almış ve netice itibariyle kanuni yönleri aşamalı olarak diğer Topluluk politikalarına yerleştirilmiştir.

Avrupa tüketici politikası politik, ekonomik ve kanuni kriterlerin bir kombinasyonu ilkesine dayanır. Tüketicileri Koruma Yasası/Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun şüphesiz dahili piyasada zamanında görünen ekonomik ve sosyal sorunların dengelenmesi sürecini kolaylaştırmak ve bu sürece yardımcı olmak gayesiyle oluşturulmuştur. Tüketici politikasının mevcut şekli; dahili piyasanın gelişmesi argümanlarıyla birlikte tüketicinin korunması argümanı ile bağlantılı olup, bu yaklaşımı, sınır ötesi işlemlerde faaliyet gösteren ve dahili piyasadaki en önemli aktörlerden biri olan tüketicilere ilişkin olarak Avrupa Birliğinde bir birleşik koruma seviyesini sağlama ihtiyacı ile haklı çıkarmaktadır.

Tüketici koruma yasasının objektif düzenleme alanı ve sübjektif belirliliği bu yasanın dahili piyasa üzerindeki etkisini haklı çıkarmaktadır. Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun’ un önemi, en iyi şekilde; tüketici koruma yasasının amacını “girişimlerin rekabet güçleri ve tüketicinin yüksek seviyede korunması arasında doğru bir dengenin kurulmasını sağlayan gerçek bir tüketici dahili piyasası” şeklinde tanımlayan, 2007 Tüketici/Topluluk Müktesebatının gözden geçirilmesine ilişkin Yeşil Kitap’ da yer alan sebeplerin tam bir izahı ile açıklanabilir.

------------------------------------------------
[1] Cf. Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions - A single market for citizens - Interim Report to the 2007 Spring European Council, COM (2007) 60, 21.02.2007.

[2] This is also the title of the Communication from the Commission to the Council, the European Parliament and the European Economic and Social Committee expressing EC Consumer Policy Strategy for years 2007-2013; COM (2007) 99 final, 13.03.2007.