Küçük Ve Orta Büyüklükteki İşletmeler

Küçük ve orta ölçekli işletmeler, AB’de ki büyümenin başlıca motorlarından birini teşkil etmektedirler. Avrupa’da işyeri yaratılması ve korunması açısından hayati önem taşırlar. Bu bakımdan, Avrupa Birliği bunlar için uyumlu, pragmatik ve düzgün bir Birlik politikası hazırlanması ve bunun çerçevelerinin oluşturulması çabasındadır.

Avrupa KOBİ’leri, değişik ihtiyaçlarının yansımasıyla oluşan farklılıklar ile karakterize edilir. Bu nedenle, birleşmiş şirketler; yerel, bölgesel, ulusal veya uluslararası piyasalarda faaliyet gösteren işletmeler; hızlı gelişim gösteren işletmeler veya yeni şirketler ile karşılaşırız. Buna rağmen, bunların hepsinde, 250’den az işçi çalıştırıyor olma şeklinde ki ortak bir faktör bulunur. Bu nedenle, KOBİ’lerin gelişimini destekleyecek olan politikalar ve faaliyetler, bunların farklılıkları üzerine kurulu olmalıdır.

Öyle ki, kabul edilen tedbirlerin Avrupa KOBİ’lerinin farklılıklarını yansıtması anlamında Komisyon, Komisyonun mikro, küçük ve orta büyüklükteki işletme tanımları ile ilgili 6 Mayıs 2003 tarihli, 2003/361/EC sayılı Tavsiyesini kabul etmiştir. Bu tanımlama yalnızca belirli konularda bağlayıcı olup, daha ziyade Birlik programlarının yapısal temelleri hakkında bir yardım niteliğindedir.

Avrupa Komisyonu Üye Ülkelerin söz konusu tanımları referans olarak kullanmaları tavsiyesinde bulunmaktadır.

- Mikro, küçük ve orta büyüklükteki işletme tanımları:

Mikro, küçük ve orta büyüklükteki işletme tanımları; bunların kişi sayısı ve ciroları veya yıllık bilanço tutarları esas alınarak yapılmıştır:

* Orta işletme, işletme halindeki, 250’den daha az işçi çalıştıran, yıllık cirosu 50 Milyon Avro’dan fazla olmayan veya yıllık bilanço tutarı 43 Milyon Avro’yu geçmeyen orta ölçekli işletmeyi ifade eder.

* Küçük ölçekli işletme, 50’den daha az işçi çalıştıran ve ticaret hacmi veya yıllık bilanço tutarı 10 Milyon Avro’yu geçmeyen işletmeleri ifade eder.

* Ve mikro işletme, 10’dan daha az işçi çalıştıran ve ticaret hacmi veya yıllık bilanço tutarı 2 Milyon Avro’yu geçmeyen işletmeleri ifade eder.

- Mikro, küçük ve orta ölçekli işletme tanımı ile bağlantılı kişi sayısı:

Personel sayısı hesabı, yıllık çalışma birimi (AWU) ile ölçülecektir, yani şirkette tam zamanlı olarak çalışan veya bir yıl süresince şirket adına çalışmış olan kişi sayısı ile ölçülecektir. Tüm yıl süresince çalışmamış olan veya part-time çalışan kişilerin çalışması, AWU’nun fraksiyonları olarak sayılır. Çıraklar, geçici eğitime tabi tutulan öğrenciler ve doğum izinleri hesaba dahil edilmemiştir.

-Bağımsız işletme, partner işletme ve bağlantılı işletme tanımları:

Sermaye katılımı, oy hakkı veya egemen etkinin uygulaması bakımından, bunların diğer işletmeler ile ilişkileri yönünden üç farklı işletme türü belirleyebiliriz:

* Bağımsız işletmeler;
* Partner işletmeler;
* Bağlantılı işletmeler.

Bağımsız işletme tanımı:

Diğer iki (partner ve bağlantılı) işletme sınıfına girmeyen işletmeler olarak tanımlanırlar: Bu işletmeler şu şartlar altında bağımsızdırlar:

· Başka bir şirketin hisselerinin % 25 ve daha fazlasını elinde tutmuyor ise;

· % 25 veya daha fazlası bir işletme veya kamu kurumu veya ortaklaşa birden çok birbirine bağlı işletme veya kamu kurumu tarafından, istisnalar dışında, kontrol edilmiyorsa;

· Konsolide muhasebesi yoksa veya konsolide muhasebesi bulunan başka bir işletmenin muhasebesine dahil edilmiş olamakla birlikte, buna bağlı bir işletme değilse.

Aşağıda belirtilen yatırımcı sınıflarının mevcudiyeti halinde, (bunların söz konusu işletme ile bağlantılı olmadıkları varsayılarak) bir şirket, her nekadar % 25 sınırına ulaşmış veya bunu aşmış olsa da, bağımsız olarak sınıflandırılabilir:

* Kamu yatırım kuruluşları, ortak sermaye şirketleri, gerçek kişiler veya bunların aynı işletmedeki toplam yatırımları 1.250.000 Avro’dan fazla olmadığı sürece, düzenli orrtak sermaye yatırımları faaliyetlerinde bulunan ve kendi birikimlerini borsada kayıtlı olmayan bir firmaya yatırım yapan gerçek kişiler topluluğu.
* Üniversiteler veya kar amaçlı olmayan araştırma merkezleri;
* Kurumsal yatırımcılar, bölgesel gelişim fonları;
* Yıllık bütçesi 10 Milyon Avro’dan düşük olup 5.000’den daha az nüfusa sahip bağımsız yerel idareler.

Partner işletme tanımı:

"Partner işletmeleri", biri diğeri üzerinde doğrudan veya dolaylı olarak etkili kontrole sahip olmaksızın, başka şirketler ile finansal kurum ortaklıkları kuran işletmeler olarak tanımlayabiliriz. “Partner işletmelerin” bağımsız olmayıp, başka bir işletme ile bağı bulunmayan işletmeler olduklarını söyleyebiliriz. Bir işletme şu şartlar altında “partner”dir:

· Diğer işletmenin % 25 ila % 50’sine sahip ise;

· Diğer işletme bunun % 25 ila % 50’sine sahip ise;

· Diğer işletmenin dahil edildiği konsolide muhasebesi yoksa ve kendisi diğer işletmenin veya bununla bağlı olan başka bir işletmenin konsolide muhasebesine dahil edilmemiş ise.

Bağlantılı işletme tanımı:

“Bağlantılı işletmeler,” doğrudan veya dolaylı olarak sermayenin veya oy haklarının çoğunluğunun kontrol edildiği veya egemen bir etkiye sahip olduğu (anlaşmalar ve kimi hallerde gerçek kişiler veya hissedarlar dahil) bir grubun bir bölümüne ticari faaliyetlerinin ekonomik dumunun entegre olduğu işletmelerdir.

Yanlış yorumlara neden olabilecek konseptlere ve prosedürlere açıklık getirmek için Avrupa Komisyonu bu tür şirketleri, tanımın amacına uygun olarak düzenlenmesi vasıtasıyla, konsolide muhasebeler ile ilgili 83/134/EEC sayılı Direktifin 1. Maddesi ile tanımlamıştır. Tüm bunlar bir şirketin bağlantılı olup olmadığını, Direktif tarafından gerek duyulması halinde, konsolide muhasebesinin bulunup bulunmadığını veya bunların konsolide muhasebesi olmak zorunda olan bir işletmeye, bunun muhasebesine konsolidasyon yolula dahil edilip edilmediğini hemen tespit edebilmek amaçlıdır.

- Küçük Avrupa İşletmeleri[29]:

Yukarıda ifade edildiği üzere, küçük işletmeler Avrupa’da yeniliğin ve istihdamın anahtarıdır. Fakat, bunların büyüklükleri bunları değişiklikler ve faaliyet gösterdikleri çevreler bakımından hassas kılmaktadır, öyle ki, 19 ve 20 Temmuz 2000 tarihinde Feira’da (Portekiz) bir araya gelen Avrupa Konseyi Toplantısı sırasında Devlet ve Hükümet Başkanları Avrupa Komisyonu ile birlikte bunların gelişiminin basitleştirilmesi gereğini ifade ettiler.

Avrupalı liderler, Avrupa Komisyonu ile birlikte, küçük işletmelerin yeni hizmetler sunmak, iş imkanı yaratmak ve sosyal ve bölgesel gelişim bakımından dinamik kapasitelerinin farkında olmakla birlikte girişimciliğin, bunun destlenmesinin ve belirli eksikliklerin cezalandırılmasının engellenmesi ihtiyacının önemini vurgulamışlardır.

Girişimciliğin teşvik edilmesi ve küçük işletmelerin faaliyet gösterdikleri çevrenin iyileştirilmesi adına aşağıda belirtilen 10 tedbir geliştirilmiştir:

1. Girişimcilik konusunda eğitim ve deneyim: Erken safhadan itibaren girişimciliğin geliştirilmesi, iş dünyası ile ilgili eğitimlerin sunulması gerekmektedir, temel olarak orta ve lise eğitimleri esnasında ve gerek genç insanlar arasında girişimciliğin, gerekse işletmelerdeki eğitim programlarının teşvik edilmesi gerekmektedir.

2. Tescilin daha ucuz ve daha çabuk olması.

3. İyileştirilmiş kanunlar ve yönetmelikler: Gerek iç hukuk düzenlemeleri, gerekse iflas konusundaki yeni düzenlemelerin küçük işletmeler üzerindeki olumsuz etkileri daha az olumsuz olacaktır. İdari belgelerin kullanımının basitleştirilmesi ve küçük işletmelerin bazı yükümlülüklerinden muaf tutulması gibi.

4. Eğitilmiş personel mevcudiyeti: Eğitimin sürekliliği ve danışmalık bakımından işletmelerin mevcut ihtiyacına cevap verecek şekilde geliştirilmiş eğitim olmalıdır.

5. Çevrimiçi erişimin iyileştirilmesi: Kamu idareleri işletmeler ile olan ilişkilerinde çevrimiçi hizmetler geliştirmelidir.

6. Tek pazarın avantajlarından daha fazla yararlanmak: Üye Ülkeler ve Avrupa Komisyonu, işletmelerin bundan tam olarak istifade edebilmesi için tek pazar uygulamasını başlatacaktır. Aynı zamanda rekabet ile ilgili ulusal ve Birlik düzenlemeleri katı şekilde uygulanmak zorundadır.

7. Vergisel ve mali sorular: Vergi sistemi ticareti teşvik etmelidir. Finansman kaynaklarına erişim iyileştirilmelidir (ortak sermaye, yapısal fonlar, vs.).

8. Küçük işletmelerin teknolojik kapasitelerinin artırılması: Yeni teknolojilerin desteklenmesi, Birlik patenti uygulamasının başlatılması ve ticari uygulamalara yönelik araştırma programlarına erişimin kolaylaştırılması. İşletmeler arası işbirliği ve bunların eğitim ve araştıma merkezleri çevresi ile işbirlikleri teşvik edilecektir.

9. Başarılı ve işletmelere kalite desteği sunmuş olan elektronik ticaret modelleri: Şirketler, en iyi uygulamaları benimsemeye ve bunlara destek olacak hizmetleri geliştirmeye teşvik edilmelidir.

10. Ulusal ve Birlik düzeyinde küçük ve orta ölçekli işletmelerin çıkarlarının temsil edilmesindeki etkinliğin geliştirilmesi, artırılması ve yoğunlaştırılması: Bu amaçla, gerek Üye Ülke, gerekse AB’de küçük işletmelerin temsil edilmesini güçlendirmeye yönelik çözümlerin araştırılması öngörülmektedir.

Yeni katılan ve aday ülkelerdeki uyarlama süreci 2002 yılında başlarken, Üye Ülkelerdeki uygulama süreci, 2000 yılında başladı. Diğer coğrafi bölgelerdeki süreç te başladı. Bu kapsamda Batı-Balkan ülkeleri (Arnavutluk, Bosna-Hersek, Hırvatistan, Makedonya, ve Sırbistan-Karadağ) anlaşmayı Haziran 2003’te Selanik’te (Yunanistan) kabul ettiler. 2004 yılında bu ülkeler ilk uygulama sürecini başlattılar, ki aynı yılda Moldova katıldı.

- Avrupa-Akdeniz Ortak İşletme Anlaşması:

4 Ekim 2004 tarihide Caserta’da düzenlenen Avrupa-Akdeniz Endüstri ve Ticaret Bakanları Ortak Konferansı sırasında, Cezayir, Mısır, İsrail, Ürdün, Lübnan, Fas, Filistin Özerk İdaresi, Suriye ve Tunus Avrupa-Akdeniz Ortak İşletme Anlaşması’nı imzaladılar.

Temel hedefler:

1. Avrupa-Akdeniz serbest ticaret bölgesinin oluşturulmasına yol açılması.
2. Avrupa-Akdeniz işbirliği anlaşmalarının desteklenmesi.
3. Bölgedeki işletmeler için olumlu bir çevrenin oluşturulması.

Bu anlaşma geniş anlamda, Küçük İşletmeler Avrupa Anlaşmasına dayanmaktadır.

-------------------------------------------------
[29] 19 ve 20 Haziran 2000 tarihlerinde Santa Maria da Feira bir araya gelmiş olan Avrupa Komisyonu Başkanlığının III numaralı Kapanış Ek’i.