Kooperatif Şirket Mevzuatı
AB’de gerçekleşen sosyal ve ekonomik ilerleme ile AB iç pazarı gerçeği, AB’den daha fazla gelişim beklemektedir, ki bu gelişim yalnızca ticaretin geliştirilmesinin önündeki engelleri ortadan kaldırmakla kalmayıp, ticaretin uyumlulaştırılması ve faaliyetlerin Avrupa düzeyinde yeniden organize edilmesine de müsaade edecektir. Bu değişiklikler, ticarete ilişkin hukuki bir çerçevenin oluşturulmasına yardım edecek ve teşebbüs sistemlerinin Avrupalılaştırılmasına destek olacaktır.
Bu gerçeği basitleştirmek için, Konsey, Avrupa SE tüzükleri ile ilgili olarak 2137/85 sayılı EEC Direktifini kabul etmiştir.
Kooperatiflerin anlamını daha iyi kavrayabilmek için, kooperatif teşekkülünü, yetkinin demokratik biçimde kullanıldığı, birlikte sahip olunan bir kuruluş vasıtasıyla, ortak arzuları ile ekonomik, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını gerçekleştirmek için gönüllü olarak bir araya gelmiş olan bağımsız insanlar topluluğu olarak tanımlayabiliriz.
Üye Ülkelerin Kooperatiflerin oluşum şeklini tanıdıklarını doğrulayabiliriz. Bu nedenle AB, entegrasyon yönünde atılan bir adım olarak, farklı Üye Ülkelerdeki faaliyetleri, yeni duruma uygun Avrupa oluşturulmasına, yeni işbirliklerine, dayanışmaya veya farklı Üye Ülkelerde mevcut kooperatiflerin birleşmesine izin veren, yasal entrümaları temin etmeye karar vermiştir.
Yeni düzenleme, SCE’ye, farklı Üye Ülkelerde ikamet eden kişiler veya tescil edilmiş iş merkezleri farklı Üye Ülkelerde bulunan tüzel kişilikler tarafından bir kooperatifin kurulması imkanını tanıyan, tek yasal statü öngörmektedir.
Daha önce ifade edildiği üzere, kooperatiflerin temel amaçlarından birisi sosyal hedeflerin desteklenmesidir ve bu anlamda, düzenleme bir dizi ek hüküm kabul etmiştir[22], ki bu hükümler arasında bir SC’nin kurulmasının, bunun oluşturulmasına taraf olan kuruluşlarda mevcut olan çalışanların katılımına dair sistemin iptali veya zayıflatılmasına izin vermeye yönelik çalışanların katılımı ile ilgili hükümler de vardır.
İlave olarak, çalışanların güvenliği ve korunması dikkate alınarak, 1435/2003 sayı ve 22 Temmuz 2003 tarihli AB Tüzüğünü, Avrupa Kooperatif Şirketi Statüsü’nü çalışanların katılımı açısından tamamlayan Konseyin ilgili Avrupa Kooperatif Şirketi Statüsü ve 2003/72/EC sayılı Direktifini de kapsamaktadır.
Bunun 1. Maddesi’ndeki düzenleme, Birlik dahilindeki kooperatif şirketlerinin burada ifade olunan şartlar altında ve prosedürlere uygun olarak, Avrupa Kooperatif Şirketi (bundan sonra "SCE" olarak anılacaktır) şeklinde olabileceklerini öngörmektedir.
SCE’de kayıtlı sermaye paylara bölünmüştür ve bundan dolayı bunların üye sayısı ve sermayesi değişkendir.
Üyeler yalnızca kayıtlı sermaye tutarınca sorumlu olacaktır; kuruluş esnasındaki kuruluş statüsünde ilgili hükümlerin bulunması halinde, belirtilen sınır artırılabilir. Üyelerin sorumluğu kendilerinin katkıda bulundukları sermaye kadar ise, kuruluş adı “Limited” ile bitmelidir.
Yalnızca SCE’ler unvanlarının önünde veya arkasında hukuki çehrelerini ifade etmek için “SCE” harflerini taşıyabilirler.
Bununla birlikte, bu düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce bir Üye Ülkede kayıtlı olup, unvanında “SCE” ibaresini taşıyan tüzel kişiler ticari unvanlarını değiştirmeye mecbur değildirler.
Tanımında da ifade edildiği gibi kooperatifin temel amaçlarından biri, tamamı mal ve hizmet tedariki sözleşmeleri yapma veya ticari faaliyetlerini yürütürken çalışmalarda bulunma yoluyla, üyelerin ihtiyaçlarını karşılamanın yanı sıra, ekonomik ve sosyal faaliyetleri de desteklemektir. Benzer şekilde, üyelerin ihtiyaçları bir veya birden fazla SCE veya ulusal kooperatif şirketlerince karşılanabilir. Avrupa Kooperatifleri faaliyetlerini alt kuruluşlar vasıtasıyla yürütebilirler.
Düzenleme, statüsünde aksi belirtilmediği sürece, SCE’nin üyesi olmayan üçüncü kişilerin bunların faaliyetlerinden faydalanmasına veya bunların operasyonlarına katılmasına izin veremeyeceklerini öngörmektedir.
Avrupa Kooperatif Şirketi, tescil edilmiş iş merkezinn bulunduğu ÜÜ’deki sicile kaydının gerçekleştiği tarihten itibaren hukuki varlığa sahip olacaktır.
Yukarıda tanımladığımız üzere, bir SCE’de çalışan katılımı 2003/72/EC sayılı Direktifin hükümlerince düzenlenmiştir.
- Kuruluş:
Madde 2’ye göre ve düzenlemeyi etkilemeksizin, bir SCE’nin kuruluşu, SCE’nin tescil edilmiş iş merkezinin bulunduğu Ülkenin kooperatiflere uyguladığı iç hukuk kuralları tarafından düzenlenir.
SCE şu şekilde kurulabilir:
a) En az iki Üye Ülkede ikamet eden en az beş kişi tarafından.
b) En az beş kişi ve kuruluş[23] tarafından olduğu gibi, ikametlerinin bulunduğu veya en az iki Üye Ülkenin kanunlarına göre düzenlenmiş olan, bir ÜÜ’nin hukuk düzenine tabi olarak kurulmuş olan kamu veya özel hukuk tüzel kişileri tarafından.
c) Kuruluşlar[24] tarafından ve en az iki Üye Ülkenin kanunlarına göre düzenlenmiş olan, bir ÜÜ’nin hukuk düzenine tabi olarak kurulmuş olan kamu veya özel hukuk tüzel kişileri tarafından.
d) Bunların en az iki tanesinin farklı Üye Ülkelerin hukuk düzenine tabi olmaları koşuluyla, bir ÜÜ’nin hukuk düzenine göre kurulmuş olan ve tescil edilmiş iş merkezleri ve idare merkezleri AB dahilinde bulunan birleşmiş kooperatifler tarafından.
e) En az iki yıldır başka bir ÜÜ’nin kanunlarına tabi kalıcı bir işletmesi veya alt kuruluşunun bulunması koşuluyla, bir ÜÜ’nin hukuk düzenine göre kurulmuş ve tescil edilmiş iş merkezleri ve idare merkezleri AB dahilinde bulunan kooperatif şirketinin dönüştürülmesi yoluyla.
İstisnai olarak, bir Üye Ülke, şirket merkezi AB dahilinde olmayan bir tüzel kişiliğin, söz konusu tüzel kişiliğin bir ÜÜ’nin hukuk düzenine göre organize edilmiş olması, aynı ÜÜ’de tescil edilmiş iş merkezinin bulunması ve bir ÜÜ’nin ekonomisi ile etkin ve sürekli bir bağının bulunması halinde bir SCE’nin kurulmasına taraf olabileceğini öngörebilir.
Daha önce ifade ettiğimiz üzere, SCE’deki kayıtlı sermaye yerel para birimiyle ifade edilen paylar ile temsil edilecektir ve merkezlerinin Avro Bölgesi dışında olması halinde sermayeleri Avro cinsinden de ifade edebilirler, ancak sermayeleri hiçbir surette 30.000 Avro’dan az olmaz. Bir ÜÜ’nin kanunlarının belirli türden faaliyetlerde bulunan tüzel kişiler için daha yüksek bir kayıtlı işletme sermayesi öngörmesi halinde, tescil edilmiş iş merkezleri ilgili ülkede bulunan SCE’lere de bu hüküm uygulanır.
Şirket sermayesindeki artışlar ve azalmalar, asgari tutara riayet edilmiş olması ve sermaye miktarının yıllık yayınlanması hükmü istisna olmak üzere, statüsünün ne tadilini, ne de yayınlanmasını gerektirir. Genel kurul yılda bir defa, mali yılın sonu itibariyle şirketin sermaye tutarını ve bir önceki mali yıla göre bunun muhtemel sapmalarını kayda geçirmek durumundadır.
Şirket statüsü, sonuçların dağıtımı bakımından, farklı pay sınıflarına farklı haklar tanınmasını öngörebilir. Aynı hakları tanıyan hisseler bir sınıfı teşkil ederler.
Sermaye yalnızca ekonomik değere sahip varlıklar ile oluşturulabilir. Üyelerin hisseleri, bir işin yapılmasına karşılık olarak verilen taahütler karşılığı veya hizmetlere karşılık tanınamazlar.
Hisseler mecburi olarak nominal olacaktır. Aynı sınıftaki hisselerin nominal değerleri aynı olacaktır. Söz konusu değer şirket statüsünde belirtilecektir. Hiçbir hisse nominal değerin altındaki bir bedelle ihraç edilemez.
Nakit katkı karşılığında ihraç edilmiş olan hisselerin bedellerinin, bunların ihracı esnasındaki nominal değer üzerinden asgari % 25’i peşin ödenmek zorundadırlar. Şirket statüsünün daha kısa bir süre öngörmemesi halinde, kalan tutar azami beş yıllık bir süre içinde ödenecektir.
Nakit harici katkılar karşılığında ihraç edilmiş olan hisseler, bunların imzalanması ile tam olarak ödenmelidir.
Tescil edilmiş iş merkezi Üye Ülkelerde bulunan teşebbüslere uygulanan, uzmanların atanmasına ve hisselerin nakit para dışındaki değerlendirmelerine ilişkin yasal düzenlemeler SCE’de vuku bulan tüm gerekli durumlara uygulanacaktır.
Üye olabilmek için gerekli olan asgari hisse miktarı şirket statüsünde belirtilmek zorundadır. Genel kurullarda çoğunluğun, gerçek kişi olan üyeler tarafından temsil edilmesi öngörülüyorsa ve bunlar SCE’nin ticari faaliyetlerine müdahil olabilmeyle bağlantılı bir üyelik zorunluluğu öngörürlerse, üye olabilmek için birden fazla hisse alımını şart koşamazlar.
Şirket statüsünde öngörülen şartlara uygun olarak ve genel kurulun veya yönetim veya idari organın onayı ile hisseler, bir üyeye veya üye statüsü kazanmış olan herkese devir ve temlik edilebilir.
SCE tarafından kendi hisselerinin, ister doğrudan hareket eden, isterse bağımsız hareket etmekle birlikte SCE adına hareket eden bir kişi tarafından, imzalanması, satın alınması veya teminat olarak alınması yasaktır.
Buna karşılık, kredi kuruluşu olan SCE’lerin olağan faaliyetleri kapsamında kendi hisselerini tamamlayıcı olarak kabul etmesi uygundur.
- SCE Statüsü:
Bu düzenlemenin amacına uygun olarak “SCE Statüsü” hem kuruluş şirket statüsünü, şayet ayrıca bir statü oluşturuluyor ise, SCE’nin kat’i statüsü anlamındadır.
Tescil edilmiş iş merkezlerinin bulunduğu ÜÜ’nin hukuki düzenlemelerine uygun olarak şirket statüsü, SCE’nin kurucuları tarafından hazırlanacaktır. Statü yazılı olarak tanzim edilmek ve SCE’nin tüm kurucuları tarafından imzalanmak zorundadır.
Tescil edilmiş iş merkezlerinin bulunduğu Üye Ülkelerde kuruluş aşamasındaki şirketlere uygulanan önleyici denetim hakkındaki kurallar, SCE’nin kuruluşu esnasındaki değişikliklere de gerektiği ölçüde uygulanacaktır.
Şirket statüsü asgari olarak şu unsurları ihtiva etmelidir:
· Önünde veya arkasında “SCE” kısaltması ve uygun düştüğü ölçüde, “unlimited” kelimesi bulunan şirket unvanı.
· Şirketin amacı.
· Gerçek kişilerin adları.
· SCE’nin üyelerini teşkil eden teşebbürlerin şirket unvanları ve bunların amacı ve tescil edilmiş iş merkezleri.
· SCE’nin tescil edilmiş iş merkezi adresi.
· Üyelerin kabulu, reddi ve çıkarılması koşulları ve prosedürleri.
· Üyelerin hakları ve yükümlülükleri ile iki farklı sınıfın bulunması halinde her sınıfın hakları ve yükümlülükleri.
· Kayıtlı hisselerin nominal değeri, kayıtlı sermaye tutarı ve uygun düştüğü ölçüde, sermayenin değişken olduğuna dair ibare.
· Uygun düştüğü ölçüde yasal akçeye, ayrılması gereken fazlalığa dair özel standartlar.
· Her bir yönetim organının üyelerinin ehliyet ve yetkileri.
· SCE’nin yönetim organlarının üyelerinin atanma ve görevden alınma şartları
· Çoğunluğu belirleyici kurallar ve oylama.
· Sınırlı süreli bir şirket olması halinde şirket süresi.
6. ve 7. Maddelerde öngörüldüğü üzere, SCE’nin statüsünde belirtilmiş olan tescil edilmiş iş merkezi, Birlik dahilinde olmak ve idare merkezinin bulunduğu yerle uyuşmak zorundadır. Aynı şekilde, Üye Ülkerin kendi bölgelerinde kayıtlı olan SCE’ye bunun idare merkezinin ve tescil edilmiş iş merkezinin aynı yerde olmasını şart koşma olasılığı vardır. SCE’nin tescil edilmiş işyerini başka bir Üye Ülkeye nakil imkanı vardır. Bu tür bir nakil SC’nin infisah etmesi veya yeni bir teşebbüsün kurulmasıyla sonuçlanmaz.
Yönetim veya idari organlar, SCE’nin tescil edilmiş işyerinin bulunduğu ÜÜ’nin öngördüğü şartları ve ilan şekilleri bundan etkilenmemek koşuluyla, nakli hazırlamakla yükümlüdürler.
Bu projede şirket unvanı, tescil edilmiş işyeri adresi ve SC’nin mevcut sicilindeki sicil numarasını içermek ve şu unsurları ihtiva etmek zorundadır:
a) SCE için öngörülen kayıtlı işyeri;
b) SCE için öngörülen düzenlemeler, uygun düştüğü ölçüde, yeni şirket unvanı;
c) Naklin öngörülen tarihi;
d) SC’deki çalışanların katılımı üzerinde naklin muhtemel etkileri;
e) Üyelerin, kreditörlerin ve farklı hakların hamililerinin korunması için sunulan tüm haklar.
Yönetim veya idari organ, taşınmayı gerekçelendiren hukuki ve ekonomik konuları olduğu gibi, naklin çalışanlar üzerindeki etkileri ve böylesi bir naklin üyeler, kreditörler ve farklı hakların hamilileri açısından doğuracağı sonuçları açıklayan bir rapor hazırlayacaklardır.
SCE’nin üyeleri, kreditörleri ve farklı hakların hamilileri ve iç hukuk düzenlemelerine göre bu hakları icra edebilecek olan her türlü kuruluş, nakil konusunda karar alacak olan genel kurul toplantısından en az bir ay önce, SCE’nin şirket ikametinde nakil tasarısını ve raporu inceleme hakkının yanı sıra, talep etmeleri halinde söz konusu belgelerin ücretsiz birer suretini alma hakkına da sahiptirler.
Haklarında, gönüllü infisah, tasfiye, iflas, ödeme aczi veya benzer prosedürler dahil olmak üzere, dağıtılma süreci başlatılmış olan Avrupa Kooperatif Şirketlerin tescil edilmiş iş merkezlerinii nakletmeleri yasaktır.
- Uygulanacak Hükümler:
SCE şu düzenlemelere göre yönetilir:
a) Mevcut Tüzüğün hükümlerince;
b) Mevcut Tüzüğün açıkça buna yetki vermesi halinde, SCE statüsünün hükümlerince;
c) Bu tüzük tarafından ele alınmayan hususlarda veya kısmen düzenlenen hususlarda:
i) Özel olarak SCE’ler ile ilgili olarak birlik ölçütlerini uygulayan Üye Ülkelerin yasal düzenlemeleri tarafından,
ii) SCE’nin tescil edilmiş iş merkezinin bulunduğu Üye Ülkenin kanunlarına tabi olarak kurulmuş olan kooperatif şirketine uygulanacak olan Üye Ülke kanunlarınca,
iii) SCE’nin tescil edilmiş iş merkezinin bulunduğu Üye Ülkenin kanunlarına tabi olarak kurulmuş olan kooperatif şirketine uygulanacak olan koşulların aynısı ile şirket statüsünün hükümlerince.
SCE’nin yürüttüğü faaliyetlerin doğası ile ilgili olarak iç hukuk kuralları veya düzenlemelerin, veya denetim merciinin kontrol mekanizmalarının özel sınırlamalarının bulunması halinde, bu tür kanunlar tam olarak SCE’ye uygulanır.
Tüzüğün 9. maddesinde, mevcut Tüzük hükümlerine tabi olarak, SCE’nin her ÜÜ’de, SCE’nin tescil edilmiş işyerinin bulunduğu ÜÜ’nin kanunlarına tabi olarak kurulmuş bir kooperatif şirketi ile aynı muameleye tabi olacağı yani ayrımcılık olmaması prensibi öngörülmektedir.
- Sicile tescil ve yayının muhteviyatı:
SCE, şirketlere uygulanan kanunların hükümlerine uygun olarak, kayıtlı işyerinin bulunduğu ÜÜ’de, özel olarak kanunlar tarafından belirlenmiş sicilde, tescil olunmak durumundadır.
Hiçbir SCE 2003/72/EC sayılı Direktifin 4. Maddesi gereğince çalışanların katılımına dair bir sözleşme yapılmışsa, 3. Maddenin 6. Paragrafına göre bir karar alınmamışsa veya 5. Maddeye göre herhangi bir mutabakat sağlanmadan uzlaşma süresi sona ermişse, tescil edilemez.
Birleşme sonucu oluşturulmuş olan bir SCE’nin bir ÜÜ’de 2003/72/EC sayılı Direktifin 7. Maddesinin 3. Paragrafında ifade olunan opsiyonun kullanımı ile tscil olmuş olması halinde şunlar gerekmektedir:
* Adı geçen Direktifin 4. Maddesi gereğince çalışan katılımı dahil, bir katılım anlaşması,
* Veya taraf kooperatiflerden hiçbirinin SCE’nin tescil edilmesinden önce birleşme düzenlemelerine tabi olmuş olmaması.
SCE statüsü, çalışanların katılımı ilişkin düzenlenmiş olan hükümlere aykırı olamaz. 2003/72/EC sayılı Direktifin etkisiyle katılım hususlarında mevcut şirket statüsüne aykırı kuralların belirlenmiş olması halinde bunlar, gerektiği ölçüde değiştirmelidir.
Bu durumda, Üye Ülkelerce böyle tanımlanmış olması halinde, SCE’nin yönetim veya idari organı, genel kurulun anlaşma kararı almasına gerek duymadan, şirket statüsünü tadil etmeye yetkilendirilebilirler.
Kayıtların ve verilerin yayını konusunda şirketlere uygulanan hukuki düzenlemeler, gerekli tüm değişikliklerden sonra SCE’ye uygulanır.
Aynı şekilde, mevcut tüzük, SCE’nin belirli bilgileri ve belgeleri yayınlamasını gerektirmektedir. Böylesi bir beyan SCE’nin tescil edilmiş iş merkezinin bulunduğu ÜÜ’nin şirketlere ilişkin hukuki düzenlemelerinin öngördüğü şekilde yapılacaktır.
89/666/EEC sayılı Direktifin uygulanması amacıyla konulan iç hukuk düzenlemeleri, tescil eidlmiş iş merkezinin bulunduğundan farklı bir Üye Ülkede oluyşturulmuş olan şubelerine de uygulanacaktır. Bununla birlikte, Üye Ülkeler kooperatiflerin özelliklerini yansıtmak için söz konusu Direktiften farklı olarak ulusal gelişim hükümlerinde istisnalar tayin edebilirler.
Nihai olarak, gösterge olarak, OJEC (Avrupa Birliği Resmi Bülteni) Avrupa Kooperatif Şirketlerinin iptalini ve tescilini yayınlayacaktır. Bu tür bir bildirimde SCE’nin şirket unvanı, numarası, tarihi ve tescil yerinin yanı sıra yayının tarihi, yeri ve adı, SCE’nin tescil eidlmiş iş merkezi ve ticaret alanı bulunacaktır.
- SCE’de üyelik statüsünün Kazanılması ve Kaybedilmesi:
SCE’nin üyelik statüsünün kazanılması ve kaybedilmesi yönetim veya idari organın onayına tabidir. Red kararına, izin alındıktan sonra genel kurul önünde itiraz edilebilir.
SCE’nin tescil edilmiş iş merkezinin bulunduğu ÜÜ’nin kanunları buna izin verdiği sürece, şirket statüsü (kullanıcı olmayan) yatırımcı üyelere, SCE’nin mal ve hizmetlerini kullanma veya üretme niyetinde olmayan kişilere izin verebilir. Bu durumda, üyelik statüsünün kazanılması genel kurulun oylamasına veya genel kurulun konuyla görevlendirdiği herhangi bir organının kararına tabidir.
Tüzel kişilik olan üyeler, - gerçek kişi olan üyelerin de kullanıcı konumunda olması koşuluyla - kendi üyelerini temsil eden kullanıcı statüsünde addedilecektir.
SCE’de üyelik statüsü, şirket statüsünde aksinin öngörüldüğü durumlar hariç olmak üzere, gerçek kişiler veya tüzel kişilikler tarafından elde edilebilir.
Şirket statüsünün, onayı başka şartlara da bağlayabileceği ifade edilmektedir, özellikle:
- Asgari tutarda sermaye sağlanması,
- Kooperatif şirketinin amacı ile ilgili şartlar.
Şirket statülerinin bu şekilde öngörmesi halinde, sermayeye ilave katılım talepleri üyelere iletilebilir. Talep üzerine üyelere tescil hakkında yazılı bir sertifika verilecektir.
Üyelik statütüsü aşağıdaki durumlarda kaybedilir:
a) İstifa,
b) Üyenin yükümlülüklerini ciddi biçimde yerine getirmemesi veya SCE’nin çıkarları alehine faaliyetlere taraf olmuş ise, ihraç,
c) Statü tarafından buna izin verilmişse, tüm hisselerin bir üyeye veya üye statüsü elde edecek olan gerçek veya tüzel kişiye temliki,
d) Gerçek kişi olmayan bir üyenin infisah etmesi
e) İflas,
f) Ölüm,
g) Şirket statüsünde veya SCE’nin tescil edilmiş iş merkezinin bulunduğu Üye Ülkenin kooperatif kanunlarında öngörülen diğer hallerde.
Nakit veya başka menfaatler ile bağlantılı ve üyelerin yükümlülüklerini esaslı şekilde artıran, veya SCE’nin üyelik statüsünden feragat tebligatının süresini beş yıldan fazla bir süreye uzatan statü tadillerine, genel kurul toplantısında karşı olan azınlık üyeleri, genel kurul kararından sonraki iki aylık süre içinde üyelikten istifalarını bildirebilirler.
Bir üyenin ihracı konunun taraflarının dinlenmesinden sonra idari veya yönetim organının kararı ile gerçekleşir. Üye bu karara, genel kurul toplantısı önünde itiraz edebilir.
Hisselerin bölünmesi durumu hariç olmak üzere, üyelik statüsünün kaybedilmesi, şayet varsa, şirket sermayesine isnat edilen kaybın orantılı olarak düşülmesinde sonra ödenen sermaye kadar tediyeye hak tanır.
Düşülecek olan miktar, tediye hakkının dayandığı vergi yılının bilançosuna göre hesaplanmak zorundadır.
Şirket statüsü, istifa hakkını kullanmanın usul ve şartlarını belirler ve geri ödeme için bir vade tayin eder, ki bu vade hiçbir koşulda üç yıldan fazla olamaz. Hiçbir durumda, SCE’nin üyelik statüsünün kaybından sonra ve bilançonun onayını takip eden altı aydan önce tediye yükümlülüğü yoktur.
- Kuruluş:
Mevcut Tüzükte belirtilenden farklı olarak, bir SCE’nin kuruluşu SCE’nin işyerinin bulunduğu ülkenin Ülkenin kooperatiflere uygulanan hukuki düzenlemelerine tabidir.
SCE, tescil edilmiş iş merkezinin bulunduğu ÜÜ’de devlet tarafından tayin edilmiş olan sicile kaydının yapılmasından sonra hukuki statüye kavuşacaktır.
Birleşme yoluyla oluşum:
Bir SCE şu şekillerde gerçekleşen bir birleşme ile oluşabilir:
a) Devir alım yoluyla birleşme prosedürüne uygun olarak veya
b) Birleşme prosedürüne uygun olarak yeni bir tüzel kişiliğin oluşturulması yoluyla.
Devir alım yoluyla birleşme durumunda, alan kooperatif, birleşme ile eşzamanlı olarak SCE şeklini alacaktır. Yeni bir tüzel kişiliğin oluşturulması yoluyla birleşme olayında ise yeni tüzel kişilik SCE şeklini alacaktır.
Mevcut bölümde herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı tüm hususlar için, veya bir hususun kısmen düzenlendiği durumlar ile bunun kapsamına girmeyen konularda, birleşme yoluyla bir SC kuruluşuna taraf olan kooperatifler, ÜÜ’nin birleşen kooperatifler ile ilgili kanunlarının hükümlerine tabidirler, bunların yokluğu halinde ise ilgili ülkenin şirket birleşmeleri ile ilgili kanunlarına tabiidirler.
Birleşme yoluyla kuruluşa yapılacak olan itirazlar, yalnızca kamu yararının gerektirdiği hallerde yapılabilir. Söz konusu itirazlara mahkeme yoluyla itiraz edilebilir.
Birleşme koşulları:
- Birleşme Projesi: Kooperatiflerin yönetim veya idari organları, bir birleşme projesi hazırlayacaklardır; proje aşağıdaki unsurları ihtiva edecektir:
a) Birleşen kooperatiflerin ve öngörülen SC’nin unvanları ve tescil edilmiş iş merkezleri;
b) Kabul edilen hisse sermaye takas oranı, uygun düştüğü ölçüde nakit ödeme tutarı, hissenin bulunmaması halinde varlıkların tam dağılımı ve bunların hisse olarak mukabil değerleri;
c) SC’nin hislerinin dağıtım şekli;
d) Hisselerin hamililerini kazanca ortak edeceği tarih ve bunları etkileyecek özel şartlar;
e) Birleşen kooperatiflerin faaliyetlerinin, muhasebe bakımından hangi tarihten itibaren SCE adına gerçekleştirilmiş olarak addedileceği;
f) Madde 66 gereğince üye statüsü tanımayan hisseler ve yükümlülükler dışında teminatlara dair usuller ve avantajlar;
g) SCE tarafından özel haklara sahip hissedarlara ve hisse dışında farklı türden teminatların hamililerine tanıyacağı haklar veya bunlara ilişkin tedbirler;
h) Birleşen kooperatiflerin kreditörlerinin haklarının korunma şekli;
i) Niyet edilen birleşme için çalışmış olan uzmanlara, birleşen kooperatiflerin idari üyelerine, yönetimine, denetim veya kontrol mercilerine tanınacak belirli avantajlar;
j) SCE statüsü;
k) 2003/72/EC sayılı Direktif doğrultusunda çalışanların katılım koşullarını belirlemek için uygulanacak olan prosedüre ilişkin bilgiler.
Birleşen kooperatifler niyet edilen birleşmeye başka unsurlar da ekleyebilirler.
Niyet edilen bir birleşmeye ilişkin konularda, şirketlere uygulanan hukuki düzenlemeler, kooperatiflerin SCE oluşturmak için sınır ötesi birleşmelerinde gerekli olan tüm değişiklikler için uygulanacaktır.
Birleşecek olan her bir kooperatif şirketinin yönetim ve idare organları, hukuki ve ekonomik açıdan niyet edilen birleşmeyi anlatan ve gerekçelendiren, ayrıca ayrıntılı olarak hisselerin takas oranlarını belirten detaylı bir rapor hazırlayacaklardır. Rapor bunun teminindeki, ortaya çıkması muhtemel özel zorlukları da ifade edecektir.
Birleşen kooperatifler ile ilgili gerekli tüm değişiklikler ile, tabi oldukları ÜÜ’nin her türlü ek talepleri saklı kalmak kaydıyla, şirketlere uygulanan yayınlamaya ilişkin hukuki düzenlemeler, niyet edilen birleşme hakkında da uygulanır.
Niyet edilen birleşmenin resmi gazetede ilanı, her bir birleşen kooperatife ilişkin aşağıdaki verileri ihtiva etmek durumundadır:
a) Birleşen kooperatiflerin türleri, unvanları ve tescil edilmiş iş merkezleri;
b) Şirket statüsü ve diğer tüm belgeler ile bunlarla ilgili birleşen kooperatiflerin her birine ilişkin verilerin teslim edildiği yer veya sicilin adresi ve söz konusu sicildeki kayıt numarası;
c) Kooperatifin, kreditörlerinin haklarını kullanma şartları ve bu şartlar hakkında ücretsiz ayrıntılı bilgi alabilecekleri adres;
d) Söz konusu kooperatifin üyelerinin haklarını kullanma şartları ve bu şartlar hakkında ücretsiz ayrıntılı bilgi alabilecekleri adres;
e) Planlanan SCE’nin unvanı ve kayıtlı işyeri;
f) Birleşmeyi belirleyen şartlar ve birleşmenin yürürlüğe gireceği tarih.
Her üye, birleşme konusunda karar verecek olan genel kurul toplantısından en az bir ay öncesinde, tescil edilmiş iş merkezinde şirketle ilgili belgeleri (yıllık mali tablolar, proje, finansal durum, uzman raporu vs.) inceleme hakkına sahiptir.
Birleşen kooperetiflerin her birinin genel kurulunun, niyet edilen birleşmeyi onaylamaları zorunludur.
SCE’de çalışanların katılımı ile ilgili olarak, bu tüzüğün hükümlerine uygun olarak karar alınacaktır[25]. Birleşen kooperatiflerin her birinin genel kurulu, bu tür bir karar almaları halinde, SCE’nin tescilini bunun yapısının onayına bağlama olasılığını saklı tutabilirler.
Şirket birleşmesi durumunda olduğu gibi, birleşmenin sınır ötesi doğasını dikkate alarak, aşağıdakilerin menfaatlerinin korunması söz konusu olduğunda, birleşen her bir kooperatifin kayıtlı olduğu ÜÜ’nin hukuk düzeni uygulanacaktır:
- Birleşen kooperatiflerin kreditörleri,
- Birleşen kooperatiflerin senetlerinin sahipleri.
Üye Ülkeler, kendi hukuk düzenlerine uygun olarak oluşturulmuş bir birleşmeye taraf kooperatifler ile ilgili, birleşmeye karşı çıkmış olan üyelerin korunması için uygun koruma sağlayan hükümler koyabilirler.
Benzer şekilde, Tüzüğün 29. ve 30. Maddeleri, denetim prosedürleri yöntemlerini ve birleşmenin hukuka uygunluğunun kontrolünü açıklar.
Birleşen kooperatiflerin her biri dikkate alınarak birleşmenin tamamlanması her ÜÜ’nin kanunları tarafından belirlenmiş prosedürler çerçevesinde, şirket birleşmelerini tanzim eden kanunlara uygun olarak yayınlanacaktır.
- Birleşmenin etkileri:
a) Alınan her bir kooperatifin tüm aktif ve pasiflerinin, alan tüzel kişiliğe sahip şirkete genel transferi, ve/veya birleşen kooperatiflerin tüm aktif ve pasiflerinin SCE’ye genel transferi gerçekleşecektir,
b) Alınan kooperatiflerin üyeleri, alan tüzel kişiliğin üyeleri olacaktır ve/veya birleşen kooperatiflerin üyeleri SC’nin üyeleri olacaktır,
c) Alınan kooperatiflerin varlığı sona erecektir ve/veya birleşen kooperatiflerin varlığı sona erecektir,
d) Alan tüzel kişilik SCE’ye dönüşecektir.
Bir ÜÜ kanunlarının, kooperatiflerin birleşmesi açısından üçüncü kişiler karşısında birleşen kooperatifler tarafından sunulan icra edilebilir belirli değerlerin, hakların ve yükümlülüklerin transferi ile ilgili olarak özel prosedürler öngörmesi halinde, söz konusu prosedürler uygulanacaktır ve kaydın gerçekleştiği tarihten itibaren birleşen kooperatifler veya SCE tarafından üstlenilecektir,
İç hukuk düzenlemeleri ve fiili uygulama dikkate alınarak, taraf kooperatiflerin çalışanlar ile ilgili konular ile hakları ve yükümlülükleri, kayıt tarihi itibariyle yürürlükte olan münferit çalışma mukaveleleri veya iş ilişkileri gerek münferit, gerekse toplu halde, söz konusu kayda göre kayıt tarihinde SCE’ye devrolunacaktır.
Birleşme tescil olunduktan sonra SCE, alınan kooperatifin üyelerini derhal üye sicilindeki kaydı ve sahip oldukları hisseler konusunda bilgilendirecektir.
- SCE’nin yapısı:
SCE’nin yapısı yürürlükteki Tüzüğe uygun olarak şu şekilde belirtilebilir:
a) Bir genel kurul, ve
b) Şirket statüsünde kabul edilmiş olan opsiyona bağlı olarak, ya bir denetim organı ve bir yönetim organı (çift kademeli sistem) veya bir idari organ (tek kademeli sistem).
Bunların yılda en az bir defa toplanmaları gerekmektedir. Toplantı mali yılı takip eden altı ay zarfında gerçekleşmek durumundadır.
SCE’nin çift kademeli sistemi:
Yönetim organının fonksiyonları ve üyelerinin atanması:
Yönetim organı SCE’nin yönetiminden sorumlu olacaktır ve SCE’yi üçüncü kişilerle olan ilişkilerde ve mahkeme önünde temsil edecektir. ÜÜ, mevcut idareden sorumlu kişinin, kendi bölgesinde bulunan kooperatifler ile aynı koşullarda bir icra kurulu başkanı olmasını öngörebilir.
Yönetim organının üyesi veya üyeleri denetim organı tarafından görevlendirecek ve görevden alınacaktır.
Bununla birlikte ÜÜ, yönetim organının üyesinin veya üyelerinin kendi bölgesinde bulunan kooperatifler ile aynı koşullarda genel kurul tarafından tarafından görevlendirilmesini ve görevden alınmasını öngörebilir.
SCE’nin yönetim organı üyeliği ile denetim organı üyeliği aynı anda yürütülemez. Bununla birlikte, denetim organı, bir koltuğun boş olması halinde, üyelerinden birini yönetim organı üyesi olarak görevlendirebilir. Söz konusu süre boyunca ilgili denetim organı üyesinin görevi askıya alınacaktır. Üye Ülkeler bu süre için bir sınır koyabilirler.
SCE statüsü, yönetim organının üye sayısını ve bunların belirlenmesinde uygulanacak kuralları tayin edecektir. Fakat, Üye Ülkeler asgari ve/veya azami sayı veya her ikisini de belirleyebilirler.
Tescil edilmiş iş merkezleri kendi bölgelerinde olan kooperatiflere ilişkin kanunları iki kademeli sistemi öngörmeyen Üye Ülkeler, SCE ile ilgili gerekli düzenlemeleri yapabilirler.
Yönetim organı başkanlığı ve toplantısı:
Yönetim organı kendi üyeleri arasından şirket statüsü hükümleri gereğince bir başkan seçecektir.
Başkan, re’sen veya üyelerden birinin talebi ile, yönetim organınını, statüde belirtilen şartlar altında toplantıya çağıracaktır. Dilekçe, toplantının gerekçesini belirtmek zorundadır. Talebin 15 gün içinde yerine getirilmemesi halinde, yönetim organı talepte bulunmuş olan üye veya üyeler tarafından çağrılabilir.
Denetim organının fonksiyonları ve üyelerinin atanması:
Denetim organı, yönetim organına teslim edilmiş olan yönetimi denetleyecektir. Kendisi SCE’yi yönetme yetkisini kullanamaz. Denetim organı SCE’yi üçüncü kişiler karşısında temsil edemez. SCE’yi yönetim organı veya bunun üyeleri karşısında davalarda veya sözleşme imzalanması esnasında temsil edecektir.
Denetim organının üyeleri genel kurul tarafından görevlendirilir ve görevden alınır. Fakat, ilk denetim organının üyeleri, 2003/72/EC sayılı Direktif anlamında çalışanların katılım şekli saklı kalmak koşuluyla, şirket statüsü tarafından tayin edilebilir.
Düzenleme, denetim organındaki koltuklardan en fazla ¼’inin kullanıcı olmayan üyeler tarafından doldurulabileceğini öngörmektedir.
Denetim organının üye sayısının veya bunların belirlenmesinde uygulanacak kurallar SCE statüsü tarafından belirtilecektir. Fakat, Üye Ülkeler tescil edilmiş iş merkezleri kendi bölgelerinde olan SCE’lerin denetim organının üye sayısını veya bunun teşkilini veya asgari-azami üye sayısını veya her ikisini belirleyebilirler.
Yönetim organı, SCE tarafından kontrol edilip bunun işletme gelişimini belirgin bir şekilde etkileyebilecek olan şirketlere ilişkin verileri dikkate alarak, SCE’nin konularının gelişimi ve bunun öngörülebilir gelişimi hakkında en az her üç ayda bir denetim organına bilgi vermek zorundadır.
SCE’nin denetim organının her üyesinin kendisine iletilen tüm bilgilere erişim hakkı bulunacaktır.
Yönetim organı başkanlığı ve toplantısı:
SC’nin denetim organı kendi üyeleri arasından bir başkan seçmekten sorumludur. Üyelerden yarısının çalışanlar tarafından atanmış olması halinde, yalnızca genel kurul toplantısı tarafından atanmış olan üyelerden biri başkan seçilebilir.
Başkan, ya kendi inisyatifi ile, veya üyelerden birinin talebi ile, yönetim organınını şirket statüsünde belirtilen şartlar altında toplantıya çağıracaktır. Dilekçe toplantının gerekçesini ifade etmek zorundadır. Talebin 15 gün içinde yerine getirilmemesi halinde yönetim organı talepte bulunmuş olan üye veya üyeler tarafından çağrılabilir.
SCE’de tek kademeli sistem:
İdari organın görevleri ve üyelerinin atanması:
Yönetim organı SCE’nin yönetimini üstlenecektir veSCE’yi üçüncü kişilerle olan ilişkilerde ve mahkeme önünde temsil edecektir. Her ÜÜ, mevcut idareden sorumlu kişinin, kendi bölgesinde kurulmuş olan kooperatifler ile aynı koşullarda bir icra kurulu başkanı olmasını öngörebilir.
SCE statüsü, idare organının üye sayısını ve bunların belirlenmesindeki kuralları belirleyecektir. Fakat, her ÜÜ asgari üye sayını ve uygun düştüğü ölçüde de azami üye sayısı belirleyebilir. İdare organındaki koltuklardan en fazla ¼’i kullanıcı olmayan üyeler tarafından doldurulabilir.
Bununla birlikte, eğer SCE’de 2003/72/EC sayılı Direktif gereği bir çalışan katılımı düzenlenmiş ise bu organın en az üç üyesi olmak zorundadır.
İdare organının üyeleri, ve şirket statüsü tarafından öngörülmesi halinde, yedek üyeler arasından ve genel kurul tarafından atanır. Bununla birlikte, ilk idare kurulunun üyeleri, şirket statüsü tarafından tayin edilebilir. Daha önceki hallerde olduğu gibi, tüm bunlar 2003/72/EC sayılı Direktif anlamında çalışanların katılım şekli hükümsüz kalmaksızın ifade edilmiştir.
Tescil edilmiş iş merkezi kendi bölgelerinde olan kooperatifler ile ilgili olarak kanunları tek kademeli sistemi öngörmeyen Üye Ülkeler, SCE’ler ile ilgili uygun önlemleri alabilirler.
İdare organı, SCE tarafından kontrol edilip, bunun işletme gelişimini belirgin bir şekilde etkileyebilecek olan şirketlere dair verileri göz önünde bulundurarak, SCE’nin konularının gelişimi ve bunun öngörülebilir gelişimini tartışmak üzere, statüde belirtilen gündem ile, en az her üç ayda bir toplanacaktır.
İdare organının her üyesinin, iletilen tüm raporlara, belgelere ve bilgilere erişimi mümkündür.
İdare organı başkanlığı ve toplantısı:
İdare organı kendi üyeleri arasından bir başkan seçecektir. Üyelerden yarısının çalışanlar tarafından atanmış olması halinde, yalnızca genel kurul tarafından atanmış olan üyelerden biri başkan seçilebilir.
Başkan, re’sen veya üyelerden en az 1/3’inin talebi ile, idare organınını, statüsünde belirtilen şartlar altında toplantıya çağıracaktır. Dilekçe toplantının gerekçesini belirtmek zorundadır. Talebin 15 gün içinde yerine getirilmemesi halinde idare organı talepte bulunmuş olanlar tarafından toplanmaya çağrılabilir.
- Tek kademeli ve çift kadmeli sisteme dair genel kurallar:
SCE’nin organlarının üyeleri, statüsünde belirtilmiş olan dönemler için atanacaktır, ancak bu dönem Altı yıldan fazla olamaz.
Statüsünde getirilmiş olan sınırlama halleri haricinde, üyeler daha önce tanımlanmış olan dönemler için bir veya daha fazla defa yeniden atanabilirler.
SCE statüsü, SCE’nin ikametinin olduğu ÜÜ’nin koopratiflere uygulanan kanunlarının aksini öngördüğü durumlar dışında, Anlaşmanın 48. Maddesi anlamındaki bir şirketin organlarından birinin üyesi olmasını öngörebilir.
Söz konusu şirket, ilgili organdaki fonksiyonlarını yerine getirmesi için bir kişiyi temsilcisi olarak atamak zorundadır. Temsilci sanki kendi kişisel imkanlarındaymış gibi aynı şartlara ve yükümlülüklere tabi olacaktır.
Bazı kişiler SCE’nin ne herhangi bir organının üyesi, ne de bir üyenin temsilcisi olamazlar; bunlar:
- SCE’nin tescil edilmiş iş merkezinin bulunduğu ÜÜ’nin kanunlarına uygun olarak, söz konusu ÜÜ’nin kanunlarına tabi biçimde organize olmuş olan bir kooperatifin ilgili organına üye olmalarına izin verilmeyenler, veya
- Bir ÜÜ’de hükmolunan adli veya idari karar gereği, söz konusu ÜÜ’nin kanunlarına tabi olarak organize olmuş olan bir kooperatifin ilgili organına üye olmalarına izin verilmeyenler.
SCE statüsü, ÜÜ’nin kooperatifler ile ilgili kanunlarına uygun olarak, idare organının bir üyesi seçilebilmek için belirli hükümler içerebilirler.
Bir SCE’nin organının üyeleri, görevlerinin sona erdikten sonra bile, kooperatiflere veya şirketlere iç hukuk düzenlemeleri tarafından veya kamu yararının gerektirdiği durumlarda veya buna izin verilmesi hali hariç, SCE hakkında edinmiş oldukları bilgileri, böyle bir açıklamanın, kooperatifin veya üyelerinin çıkarlarına zarar verecek sonuçlar doğurabilmesi halinde açıklayamazlar
Mevcut Tüzüğün ve şirket statüsünün aksini öngördüğü haller dışında, SCE’nin organlarının oylama veya karar alımına dair kurallar şu şekildedir:
a) Toplantı yeter sayısı: Oy hakkı olan üyelerin en az yarısı hazır bulunmak veya temsil edilmek zorundadır;
b) Karar yeter sayısı: Hazır bulunan veya temsil edilen oy hakkı olan üyelerin çoğunluğu tarafından alınır.
Hazır bulunmayan üyeler, organın başka bir üyesine temsil yetkisi vererek veya aynı anda kendilerini söz konusu organda temsil etmek için atanmış olan yedek üyeler vasıtasıyla müzakerelere katılabilirler.
SCE’nin yönetim, denetim veya idare organı üyeleri, SCE’lerin bulundukları ÜÜ’nin, şirketlere uyguladığı hükümler doğrultusunda, bunların hukuki yükümlülükler ve kendi üzerlerine düşen statüsel veya sair görevlerini yerine getirmemelerine dayalı olarak SCE’nin gördüğü zarardan sorumlu olacaklardır.
- SCE’de Genel Kurul Toplantısı:
Genel kurul toplantısı, aşağıdakilerin özel olarak yetkilendirdiği konularla ilgili kararlar alacaktır:
a) Mevcut Tüzük;
b) SCE’nin tescil edilmiş iş merkezinin bulunduğu ÜÜ’nin, 2003/72/EC sayılı Direktif doğrultusundaki yaptığı düzenlemeler.
Genel kurul toplantısı, SCE’nin tescil edilmiş iş merkezinin bulunduğu ÜÜ’nin düzenlemelerinin, bir kooperatifin genel kuruluna tanıdığı yetkiler ile ilişkili konularda, söz konusu ÜÜ’nin kanunları doğrultusunda veya buna uygun statü maddeleri doğrultusunda karar alacaktır.
Genel kurul toplantısının organoizasyonu ve gelişimi ile bunun oylama prosedürleri, SCE’nin tescil edilmiş iş merkezinin bulunduğu ÜÜ düzenlemelerinin kooperatiflere uyguladığı hükümlere tabidir.
Genel kurul toplantısı, tescil edilmiş iş merkezinin bulunduğu ÜÜ’nin kooperatiflere uygulanan kanunlarının aynı faaliyetin icraatı için daha geniş bir zaman aralığı öngörmesi durumu hariç olmak üzere, asgari olarak her takvim yılında bir defa, her mali yılın bitiminden itibaren altı ay içinde toplanacaktır. Bununla birlikte, ÜÜ, ilk genel kurul toplantısının SCE’nin kurulmasından sonraki On Sekiz ay içerisinde toplanabilmesini öngörebilir.
Genel kurul toplantısı, her hangi bir zamanda yönetim veya idare organ ile denetim organı veya SCE’nin ikametinin bulunduğu ÜÜ’nin kooperatiflere uyguladığı düzenlemelere uygun olarak herhangi bir organ veya yetkili tarafından düzenlenebilir. Yönetim organı, denetim organı tarafından bunun talep edilmesi halinde, genel kurulu toplantıya çağıracaktır.
Mali yılın bitimini müteakip gerçekleştirilecek olan genel kurul toplantısının gündemi, en azından yıllık mali tabloların onylanmasını ve sonuçların uygulanmasını ihtiva edecektir.
Genel kurul toplantısı, bir toplantı esnasında kendi tayin edeceği tarih ve gündemle yeni bir toplantı kararı alabilir.
Aynı şekilde, azınlık üyeler tarafından bir toplantı çağrısının yapılmasına yönelik prosedürlerin belirlenmiştir, ki bunlara göre 5.000’den fazla üyenin bir araya gelmesi veya toplam oyların % 10’una karşılık gelen üyelerin bunu talep etmesi halinde, SCE bir genel kurul toplantısı düzenlemek ve bunun gündemini belirlemek durumundadır. Şirket statüsü, gerekli kişi sayısını düşürebilir.
Genel kurulu toplantısı çağrısı, SCE genel kurul toplantısına katılma hakkı olan herkese yazılı bir tebligatın yapılması ile gerçekleştirilmiş olur:
· Gündemde olan konular ile ilgili olarak tüm üyelerin söz hakkı olacaktır.
· SCE’nin organlarının oy kullanmayan üyeleri, hisse ve senet dışında başka teminatların hamilileri ile şirket statüsü tarafından izin verilmiş olması halinde, SCE’nin ikametinin bulunduğu Ülke kanunlarının hak tanıdığı herhangi başka kişiler de katılabilir.
Keza bu, statü hükümleri doğrultusunda gerçekleştirilecektir. Toplantı çağrısı SCE’nin dahili resmi bültenindeki bir yayın ile gerçekleştirilebilir.
Tolantı çağrısında asgari olarak aşağıdaki bilgiler bulunacaktır:
- SCE’nin şirket unvanı ve adresi,
- Toplantının yeri, tarihi ve saati,
- Uygun düştüğü ölçüde, genel kurul toplantısının niteliği,
- Görüşülecek olan konuları ve alınması amaçlanan kararları ifade eden gündem.
Bir SCE’nin 5.000’den fazla üyeden oluşan veya toplam oyların % 10’una sahip üyelerden oluşan bir üye grubu tarafından, genel kurul toplantısı gündemine bir veya daha fazla hususun dahil edilmesi de talep edilebilir. Statü bu sayıları azaltabilir.
Oy hakkı olan herhangi bir kişi, genel kurul toplantılarında, statüsünde öngörülen yönteme uygun olarak bir vekil tarafından temsil edilebilir.
SCE statüsü, bir vekilin üstlenebileceği azami vekalet sayısını tayin edeceklerdir.
Aynı şekilde, posta veya elektronik posta yoluyla oy kullanmaya müsaade edecek olan şirket statüsüdür ve izin vermişse bunların yöntemlerini belirleyecektir.
Toplantıda, sahip olduğu hisse sayısı dikkate alınmaksızın, SCE’nin her üyesinin bir oy hakkı olacaktır.
SCE’nin tescil edilmiş iş merkezinin bulunduğu ÜÜ’nin kanunlarınca izin verilen hallerde, şirket statüsü, bir üyenin sahip olduğu oy hakkı sayının bunun sermaye tedariki dışındaki anlamlarda kooperatf faaliyetlerine katılımı ile belirleneceği hükmünde bulunabilir. Bu şekilde verilen oy hakkı sayısı üye başına 5 oyu geçmeyip toplam oyların % 30’dan fazlasını teşkil edemezler.
SCE’nin tescil edilmiş iş merkezinin bulunduğu ÜÜ’nin kanunlarınca yetki verilmiş olması halinde, finans veya sigorta alanlarında faal olan SCE statüsü, bir üyenin sahip olduğu oy hakkı sayısının, bunun sermaye dahil olmak üzere kooperatif faaliyetlerine katılımı ile belirlenmesine hükmedebilir. Bu şekilde verilen oy hakkı sayısı 5 oyu geçmeyip, toplam oyların % 20’den fazlasını teşkil edemezler.
Üyelerinin çoğunluğu kooperatifler olan SCE, SCE’nin tescil edilmiş iş merkezinin bulunduğu ÜÜ düzenlemelerince izin verilen hallerde, bir üyenin sahip olduğu oy hakkı sayının bunun, SCE’nin sermayesine katılımı dahil, kooperatif faaliyetlerine katılımı ile veya katılan kuruluşun üye sayısına göre ya da her ikisine göre belirleneceği hükmünde bulunabilir.
SCE, statüsünün yatırımcı üyelere tanıyabileceği oy hakları konusunda, ikametinin bulunduğu ÜÜ’nin kooperatiflere uyguladığı hukuki düzenlemelere tabidir. Bununla birlikte, tüm yatırımcı üyelerin oy hakları toplam oy haklarının % 25’ten fazlasını teşkil edemezler.
Bu Tüzüğün yürülüğe girmesinden sonra, SCE’nin tescil edilmiş iş merkezinin bulunduğu ÜÜ düzenlemelerinin izin vermesi halinde, SCE statüsü çalışan temsilcilerinin genel, sektörel ve bölümsel toplantılara, çalışan temsilcilerinin toplamda toplam oy haklarının % 15’ten fazlasını kontrol etmedikleri sürece, katılmalarını öngörebilir. Söz konusu haklar, SCE’nin tescil edilmiş iş merkezini, böylesi bir katılımı öngörmeyen kanunları olan bir ÜÜ’ye nakletmesi halinde, bu türden haklar uygulanmayacaktır.
Genel kurul toplantıları esnasında üyelere yönetim veya idare organlarından SCE’nin faaliyetleri hakkında bilgi edinme hakkı tatnınacaktır, genel kurulun hakkında karar alabileceği konular ile ilgili bilgiler. Bu bilgiler söz konusu genel kurul toplantısı esnasında sunulacaktır.
Yönetim veya idare organı, aşağıdaki haller dışında, bilgi vermeyi reddedemez:
- Bunun SCE’ye ciddi zarar vermesi,
- Bunun hukuki gizlilik yükümlülüğüne uygun olmaması.
Bir bilginin bir üyeye verilmesi reddedilmiş ise, bu üye bunun, başvurusunun ve neden reddedildiğinin genel kurul toplantısı tutanağına alınması talep edebilir.
Üyelerin, mali yılın kapatılması hakkında karar alacak olan genel kurul toplantısının gerçekleştirilmesinden önce bilgileri inceleme hakları vardır, bu anlamda, yıllık mali tabloları, kar-zarar hesabını ve eklerini, yönetimin raporunu, bu konuda sorumlu olan muhasebeyi denetleyen kişinin elde ettiği sonucu, ve 83/349/EEC sayılı Direktife göre bir ana şirketin varlığı halinde, konsolide hesapları inceleme hakkı bulunmaktadır.
Genel kurul, gündeme alınan hususlarda kararlar alabilir. Genel kurul (daha önce tanımlandığı üzere) azınlık üyeler tarafından gündeme alınan noktalarda görüşmeler yürütüp kararlar alabilir.
Genel kurul, hazır bulunan veya temsil edilen üyelerin vermiş oldukları geçerli oyların çoğunluğu ile karar alacaktır. Ve genel kurulda uygulanan oylama ve çoğunluğa dair kuralları şirket statüsü belirleyecektir.
Bir SCE için yatırımcı üyeye izin vermek veya sigorta veya finansal faaliyetlerde bulunan bir SCE’ye sağladıkları sermayeye göre oy hakkı tanımak veya sigorta veya finans faaliyetlerde bulunan bir SCE’de üyelerinin bulundukları finansal katkılara göre oy hakkı kullandıkları durumlarda, farklı üyelerini dikkate alarak özel karar sayıları ve kuralları belirlemek durumundadırlar. Üye Ülkeler, tescil edilmiş iş merkezleri kendi bölgelerinde bulunan SCE’nin, özel oylama kuralları ile ilgili olarak asgari talepleri serbestçe belirleyebilirler.
Geçerli bir oylama için ve genel kurulun bir araya geliş şirket statüsünün tadili ise, genel kurul bazı koşulları yerine getirmek durumundadır:
1. İlk toplantıdan bahsediyorsak: tescil edilmiş iş merkezinin bulunduğu ÜÜ’nin kooperatiflere uyguladığı düzenlemelerin daha yüksek bir çoğunluk öngörmesi hali hariç olmak üzere, müzakereler yalnızca hazır bulunan veya temsil edilen üyeler, tebliğ tarihindeki kayıtlı üyelerin en az yarısını teşkil ediyorsa, genel kurul, verilen geçerli oyların 2/3 çoğunluğu ile karar alacaktır.
2. Tartışma ikinci toplantıda vuku bulmuş ise: Aynı gündem yeterlidir ve bu durumda herhangi bir özel yeter sayıya gerek olmayacaktır.
Genel kurulun her toplantısı için bir toplantı tutanağı hazırlanacaktır. Tutanaklar asgari olarak aşağıdaki bilgileri ihtiva edecektir:
- Toplantının yeri ve tarihi,
- Anlaşma sağlanan konular,
- Oylama sonuçları,
- EK: hazırda bulunanların listesi, genel kurul ile ilgili belgeler ve gündem maddeleri hakkında üyelere sunulan raporlar.
Buna ekli olan tutanaklar ve belgeler en az beş yıl süreyle saklanmak zurumundadır. Tutanakların ve ekli belgelerin kopyaları, idari masrafların ödenmesi sonrasında bunu talep eden bütün üyelere ücretsiz verilmek zorundadır.
Tutanaklar toplantı başkanı tarafından imzalanacaklardır.
Şirket statüsü, söz konusu ÜÜ’nin kanunlarının buna izin vermesi halinde, sektörel veya bölümsel toplantılar öngörebilir ve bu durumda statü, bunların sektörlere bölümleri ve delege sayılarını belirtmelidir. Bu toplantılar, SCE’nin farklı alanlarda faaliyet göstermesi veya faaliyetlerin farklı bölgelerde yürütülmesi veya farklı kuruluşlar veya 500’den fazla üyesinin olması halinde gerçekleştirilebilir.
Sektörel ve bölümsel toplantılar delegelerini, bunu daha erken bir zamanda geri alma imkanı ile, dört yıla kadar süreli olarak tayin edeceklerdir. Delegeler SCE’nin genel kurulunu teşkil edeceklerdir, ve burada, genel kurulda alınan kararlar hakkında rapor verecekleri ilgili sektörlerini veya bölümlerini temsil edeceklerdir.
- SCE’de sonuçların uygulanması:
Ulusal kanunların öncelikli hükümleri saklı kalmak koşuluyla, yıl sonunda karın dağıtımı konusundaki kurallar şirket statüsü tarafından belirlenecektir.
Şirket statüsü, herhangi bir karın dağırtılmasından önce bunun bir kısmının kanuni yedek akçenin oluşturulması için ayrılmasını öngörecektir.
SCE kanuni yedek akçeyi, bunun sermayeye eşit bir tutara ulaşmasına kadar ayırmakla yükümlü olacaktır. Bunun için, her mali yılın sonunda (bir önceki yıldan aktarılan net zararların düşülmesinden sonra) karın % 15’i ayrılacaktır.
Kanuni yedek akçenin korunmasının teminatı olarak, SCE’den ayrılmak isteyen üyeler, yedek akçe oluşturmak üzere ayrılmış olan tutarlar üzerinde herhangi bir hak iddia edemezler.
Şirket statüsü, şirket vasıtasıyla gerçekleştirilmiş olan faaliyetlerle orantılı olarak veya sunulan hizmetlere bağlı olarak yapılacak olan olası kar ödemeleri hakkındaki ayrıntıları belirleyebilmelidir.
Kanuni yedek akçe ayrıldıktan sonra, kalan mevcut karın dağıtımı ile ilgili olarak, bir önceki mali yılın karı kadar azaltılıp bakiyesi kadar artırılan ve yedeklerin düşülmesinden sonra, veya bir önceki mali yıldan transfer edilen zararların düşülmesinden sonraki rakam bu durumda dağıtılabilir karı oluşturacaktır.
Karın dağıtılması genel kurulun görevidir ve bunlar mali yıl hesapları hakkında karar vereceklerdir ve bakiyeleri dağıtabileceklerdir. Bu dağıtım, daima statüsünde belirtilen sırada ve oranda olmalıdır, ayrıca şunlar hakkında karar verebilirler:
- Yeni bir bakiyenin teşkiline,
- Kanuna ve statüye dayanan yedeklerin hibesine,
- Harcanan veya asimile edilen sermayeyi nakit ödeme yaparak veya hisse hakkı tanıyarak ödemeye.
Aynı şekilde statü, herhangi bir dağıtımı hariç tutabilir.
- SCE’de Yıllık Mali Tablolar ve Konsolide Mali Tablolar:
SCE’nin ikametinin bulunduğu ÜÜ’nin kanunları tarafından kabul edilmiş olan hükümlere tabi olmakla birlikte, yıllık mali tabloların, uygun düştüğü ölçüde konsolide tabloların, bunlara ek’li yönetim raporu ile, bunun denetimi ve açıklanması ile ilgili tüm konularda 78/660/EEC ve , 83/349/EEC sayılı Direktifleri uygulamak durumundadır. Bununla birlikte, Üye Ülkeler kooperatiflerin özelliklerini yansıtmak için söz konusu Direktiften farklı olarak, ulusal gelişime hükümlerinde istisnalar tayin edebilirler.
SCE’nin ikametinin bulunduğu ÜÜ’nin kanunları, kooperatiflere kanunlarda bulunanlara benzer şekilde ifşa yükümlülüğünü mecbur kılmıyorsa[26], SCE kamunun talebi üzerine, en azından tescil edilmiş iş merkezindeki yıllık mali tabloları kamunun erişimine sunacaktır.
Yıllık mali tablolar (ve uygun düştüğü ölçüde konsolide tablolar), ulusal para biriminde ifade edilmek durumundadır, tescil edilmiş iş merkezleri Avro bölgesi dışında olsa dahi, Avro cinsinden ifade edilebilirler. Bu durumda, ifade edilmiş olan muhasebe elemanlarının Avro’ya dönüşümünde kullanılan esaslar veya asıllarında farklı bir para biriminde ifade olunanlar, Ek’te açıklanacaktır.
SCE’nin (konsolide) yıllık mali tablolarının denetimi, SCE’nin ikamet ettiği ÜÜ’de bu yönde yetkilendirilmiş olan bir veya daha fazla kişi tarafından ve söz konusu Ülke tarafından kabul edilmiş olan hükümler doğrultusunda gerçekleştirilecektir.[27].
- SCE’nin infisahı, tasfiyesi, iflası veya ödeme aczi:
İnfisah, tasfiye, iflas, ödeme aczi ve benzer prosedürler halinde SCE, genel kurul tarafından kararların kabul edilmesine ilişkin hükümler de dahil olmak üzere, tescil edilmiş iş merkezinin bulunduğu ÜÜ’deki kanunlara göre kurulmuş olan kooperatiflere uygulanan kanuni düzenlemelere tabidir.
Fakat, Tüzükte ifade edildiği gibi, SCE’nin aşağıdaki durumlarda infisah etmiş olacağını söyleyebiliriz:
1. Özellikle statüsünde belirlenmiş olan vadenin dolmasıyla, genel kurul tarafından alınacak olan karar ile,
2. Şirket sermayesinin, asgari kanuni miktarın altına düşmesi nedeniyle
3. Mahkeme kararıyla, örneğin SCE’nin tescil edilmiş iş merkezini birlik bölgesi dışına taşıması gibi.
Tasfiye, iflas, ödemelerin ertelenmesi işlemleri esnasında SCE, tescil edilmiş iş merkezinin bulunduğu ÜÜ’nin iç hukuk düzenlemelerine tabi olacaktır. Bu durumlarda, net varlıklar tarafsız temlik prensibine göre, veya SCE’nin kayıtlı işyerinin bulunduğu ÜÜ’nin kanunlarında izin verilmesi halinde, SCE statüsünde öngörülen alternatif sistem ile değerlendirilecektir[28].
- SCE’yi Kooperatif’e dönüştürme:
SCE, tescil edilmiş iş merkezinin bulunduğu ÜÜ’nin hukuk düzenine tabii olan bir kooperatife dönüştürülebilir. Dönüştürme ile ilgili karar bunun sicile tescilinden sonra en az iki yıl geçmeden veya ilk iki yıllık mali tabloları tasdik edilmeden önce kabul edilemez. Dönüştürme feshe veya yeni bir kuruluşun teşkiline neden olmayacaktır.
Dönüştürmenin yürürlüğe girmesi için, SCE’nin yönetim veya idare organı bir dönüşüm projesi ve dönüşümü gerekçelendiren hukuki ve ekonomik konuları, bunun çalışanlar için etkilerini, üyeler ve tercihli hisselerin hamilileri ve de çalışanlar bakımından doğuracağı muhtemel sonuçları da içeren açıklayan bir rapor hazırlayacaktır.
Projenin yayını, ÜÜ kanunları tarafından öngörülen hükümler doğrultusunda, dönüşüm ile ilgili koşulları yerine getirecek olan genel kurul toplantısından en az bir ay önce, gerçekleştirilecektir.
SCE’nin dönüşümü konusunda karar alacak olan genel kurulun toplanmasından önce bir veya birden fazla bağımsız uzman veya iç hukuk düzenlemelerine göre, SCE’nin bir kooperatife dönüşmesi hakkında karar verecek olan, ÜÜ’nin kanuni veya idari yetkilisi, mevcut varlıkların öngörülen asgari sermayeye mukabil olduğunu tasdik edecektir.
Niyet edilen dönüşüm ile dönüşmüş olan kooperatifin yeni statüsü, SCE’nin genel kurulu tarafından onaylanacaktır. Karar, iç hukuk düzenlemelerine göre alınacaktır.
- Revizyon Prosedürü:
Birlik için alışılageldiği üzere, revizyon ve müteakip kabul imkanı dahildir, ve mevcut Tüzüğün yürürlüğe girmesinden sonra, beş yılı geçmeyecek olan bir sürede Komisyon, Avrupa Parlamentosu ve Konseyine, gerektiğinde tavsiye edilen değişiklikler eşliğinde, bunun uygulanmasına ilişkin bir rapor sunacaktır.
Münferit olarak rapor, diğerlerinin yanısıra, şunların sağlayacağı çıkarları inceleyecektir:
a) Bir SCE’nin idare merkezinin ve tescil edilmiş iş merkezinin farklı ÜÜ’de bulunmasına müsaade etmenin;
b) SCE’nin iki veya daha fazla ulusal kooperatife bölünmesine yetki veren hükümlere izin vermenin;
c) Birleşme yoluyla kurulan bir SCE’nin tescili esnasındaki sahtekarlıklar veya yanlışlıklar ile ilgili özel hukuki kaynaklara izin vermenin.
d)…
- Çalışan katılımı ile ilgili olarak SCE statüsünü tamamlayıcı 2003/72/EEC sayılı Direktifin önemli hususları:
Kanunlar Üye Ülkelerin bir SCE’deki çalışan katılımı ile ilgili kanuni, düzenleyici ve idari tertibini düzenler ve koordine eder. Tertipler, planlanan müzakere prosedürleri veya bunun tarafından tasarlanmış olan çalışanların katılımına dair hükümlere uygun olarak ayrıntılı olarak hazırlanacaktır.
Özel Müzakere Grubu:
Direktif, bir SCE’nin oluşum projesi hazırlandığında, taraf olan tüzel kişiliklerin ve bunların alt kuruluşlarının veya bundan etkilenen kurumların çalışanlarını temsil eden bir komite oluşturulması yükümlülüğünü ihtiva etmektedir, bu nedenle, SCE’nin organları mümkün olan en kısa sürede tüzel kişiliklerin çalışan temsilcileri ile SCE’deki çalışan katılımına dair müzakereleri yürütmek üzere gerekli düzenlemeleri yapacaklardır. Müzakere komitesi aşağıdaki şartlara uygun olarak teşkil edilecektir:
a) Üyeler, her bir ÜÜ’de bulunan taraf tüzel kişiliklerde ve alt kuruluşlarda ve etkilenen kurumlarda çalışanların sayısına orantılı olarak seçilecektir, her ÜÜ’de her % 10 için veya tüm ÜÜ’lerde çalışan işçi fraksiyonu için bir koltuk.
b) Her bir ÜÜ’yi temsil eden ilave üyeler, taraf olan ilgili ÜÜ’de kayıtlı olan ve işçi çalıştıran, projeye göre SCE’nin tescilinden sonra müstakil tüzel kişiliği sonra erecek olan her bir kooperatiften, müzakere komitesinde en az bir temsilci üye bulunmasını temin edebilecek sayıda olmak durumundadır.
c) Üye Ülkeler, kendi bölgelerinde seçilecek olan veya tayin edilecek olan müzakere komitesi üyelerinin seçilme veya tayin yöntemlerini kendileri belirleyecektir.
Anılan şartlar yazılı olarak belirlenmek zorundadır ve müzakere komitesi ile taraf olan tüzel kişiliklerin yetkili organları bu tür anlaşmaları yapmakla görevlidirler. Taraf olan tüzel kişiliklerin yetkili organları, SCE’nin oluşturulmasına dair proje ile, mevcut süreçteki gelişimler konusunda müzakere komitesini bunun tesciline kadar bilgilendirecektirler.
Anlaşmanın kabulü, müzakere komitesi üyelerinin oylarının salt çoğunluğu ile gerçekleştirilir ki her üyenin bir oy hakkı vardır ve söz konusu çoğunluk, çalışanların salt çoğunluğunu temsil etmek zorundadır. Müzakereler, katılım haklarına bir sınırlama getirilmesine neden olacaksa, bu tür bir anlaşmanın yapılabilmesi için gerekli olan çoğunluk, üyelerin oylarının 2/3’ni içermek ve çalışanların en az 2/3’sini temsil etmek zorundadır. En az iki ÜÜ çalışan işçileri temsil eden üyelerin oyları:
· Birleşme yoluyla kurulacak olan bir SCE’nin durumunda, katılımın taraf olan kooperatiflerdeki tüm çalışanların en az % 25’ini etkilemesi durumunda, veya başka bir yolla kuruluş esnasında, katılımın bunların en az % 50’sini etkilemesi durumunda.
Müzakereciler, müzakere komitesi (çalışanların en az 2/3’sini temsil eden) üyelerinin 2/3 oyları esasına dayalı müzakerele başlayamaz veya bunları sonlandıramaz. Bu durumda oylar, en az, iki Üye Ülkede çalışanlar işçileri temsil etmek zorundadır. Dönüşüm yoluşla oluşturulmuş olan SCE bundan istisnadır.
Tarafların daha erken müzakerelere geri dönme kararı alması durumu hariç olmak üzere, SCE’nin, bunun alt şirketlerinin ve kuruluşlarının çalışanlarının % 10’u veya bunların temsilcileri, söz konusu karardan asgari iki yıl sonra, yazılı olarak müzakere komisyonunun tekrar toplanması talebinde bulunabilir.
Çalışan katılımı ile ilgili usule dair anlaşmalar:
Anlaşma müzakereleri, SCE’nin tescil edilmiş iş merkezinin bulunacağı Ülkenin yasal düzenlemelerine tabi olarak yürütülecektir. Müzakere süresi, müzakere komisyonu oluşturulduktan sonra altı ay olacaktır. Taraflar bu süreyi, özel müzakere komisyonunun oluşturulmasından sonra azami bir yıl süreyle uzatabilirler.
Anlaşma şunları belirleyecektir:
a) Anlaşmanın uygulanma hedefi.
b) SCE’nin, bunun alt şirketlerinin ve kuruluşlarının çalışanlarına bilgi ve danışmanlık ile ilgili koşullar kapsamında, SCE’nin yetkili organının sözcüsü olacak olan temsil organındaki üye sayısının ve koltuk dağılımının oluşumu.
c) Temsil organına bilgi ve danışmanlık verilmesi ve bunun usulü.
d) Temsil organının toplanma sıklığı.
e) Temsil organına tahsis edilen mali kaynaklar ve malzemeler.
f) Eğer, müzakereler esnasında, tarafların bir temsil organından ziyade bir veya daha fazla bilgilendirme ve danışmanlık prosedürü oluşturulmasına karar vermeleri halinde, böylesi prosedürlerin uygulanma yöntemleri.
g) Eğer, müzakereler esnasında, tarafların katılım kuralları veya bu standartların başlıca esasları hakkında, uygun düştüğü ölçüde, çalışanların seçme, tayin etme veya tavsiye etme haklarının bulunduğu veya göreve getirilmesine itiraz edebilecekleri, SCE’nin idari veya denetim organlarının üye sayısı da dahil olmak üzere, bunların seçimi, tayini, önerilmesi veya tayinlerine itiraz edilmesine ilişkin çalışanlarca uyulacak olan usuller ve çalışanların hakları.
h) Anlaşmanın yürürlüğe gireceği tarih, süresi, anlaşmanın tekrar müzakere edileceği haller ve tekrar müzakere prosedürleri, uygun düştüğü ölçüde, SCE’de, alt şirketlerinde ve kuruluşlarında SCE’nin kurulmasından sonra gerçekleşen yapısal değişiklikler.
Standart Düzenlemeler:
SCE’nin tescil edilmiş iş merkezinin gelecekte bulunacağı ÜÜ’nin yasal düzenlemeleri tarafından öngörülen düzenlemeler, Direktifin hükümlerine uygun olmak zorundadır ve SCE’nin tescil tarihinden itibaren uygulanacaktır:
Education And Culture
